Handelingen

Sint Anthonis, Brink 10 - Antonius Abt

Uit Reliwiki

Versie door Pa3ems (Overleg | bijdragen) op 6 mei 2021 om 09:20 (Orgel)


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Sint Antonius Abt
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Sint Anthonis
Plaats: Sint Anthonis
Adres: Brink 10
Postcode: 5845BH
Inventarisatienummer: 08204
Jaar ingebruikname: 1477
Architect: Leur, H.C. van de (uitbreiding)
Huidige bestemming: kerk met kerkhof
Monument status: Rijksmonument 31774

Geschiedenis

Verbouwingen 1886 en 1931. Belangrijke glas-in-loodramen in koor en beide zijden transept.


Monumentomschrijving Rijksdienst

R.K. Kerk van St. Antonius Abt. Bakstenen gebouw daterende uit de tijd waarin de kerk van kapel tot parochiekerk verheven werd, 1477. In 1834 hersteld, in 1930-'31 hersteld, verbouwd en uitgebreid door architect H.C. van de Leur.

Van het kerkgebouw zijn nog middeleeuws: vier traveeën van het schip en de toren. Het schip is eenbeukig en door kruisgewelven overkluisd; de toren bestaat uit drie geledingen, waarvan de onderste bezet met lisenen en een spitsboognissen en bovenin galmgaten; achtkante spits. In de kerk een eiken preekstoel met trap en klankbord, eerste helft van de 18e eeuw. Tweeklaviers orgel van J. Vollebregt en Zoon uit 1855.

Pastorie

De R.K. PASTORIE van de de parochiekerk van de H. Antonius Abt sluit aan op de uit ca. 1935 daterende vleugel van het kloostergebouw Brink 8 en is rond 1905 opgetrokken in min of meer Neogotische stijl. Het gebouw maakt met de kerk en klooster deel uit van een bebouwingsgroep aan de oude Brink, de kern van dit kerkdorp. De ca. 1950 aangebouwde serre hoort niet tot het monument.

Omschrijving

Tweelaags, blokvormige pastorie van twee bouwlagen, opgetrokken uit baksteen met hardstenen sierdelen en afgedekt met een afgeplat schilddak met verbeterde Hollandse pannen en hoekschoorstenen.

De voorgevel heeft vijf traveëen met middenrisaliet en hoeklisenen. Plint met profielsteen en speklagen in hardsteen.

Op begane grond en verdieping T-ramen onder segmenttogen met hardstenen aanzet- en sluitstenen en siermetselwerk. Beneden een vierruits indeling. Dubbele paneeldeur met siersmeedwerk in ondiep portiek met segmentboog. Onder de smalle gootlijst op klossen een tandfries in baksteen.

De linker zijgevel heeft beneden vernieuwde ramen en op de verdieping een T-raam. Aan de rechterzijde een aanbouw onder zadeldak met oud-Hollandse pannen met nieuwe deur onder oude segmenttoog en in de topgevel een gietijzeren rozetraam. Aan de achterzijde een hooggeplaatst zolderluik. In de achtergevel van de pastorie T-ramen.

Waardering

Het object is van algemeen belang en heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele en geestelijke ontwikkeling. Het vertegenwoordigt de typologische ontwikkeling van de pastorie in de eerste helft van de twintigste eeuw. Het heeft ensemblewaarden als onderdeel van een groep gebouwen die cultuurhistorisch van belang is voor de ontwikkeling van het katholicisme.

MIP omschrijving

  • Naam monument: St. Anthonius Abt
  • Bouwstijl: Neo-Gotiek
  • Bouwperiode: 1400 tot: 1885
  • Gevels en materialen: Handvorm bakstenen metselwerk in toren en schip, uitgemetselde haakse en overhoeks geplaatste steunberen. Koor en transept imitatie-handvorm baksteen.
  • Vensters en deuren: Schip met lancetvensters met vorktraceringen, transept met lancetvensters en maaswerk met drie lancetten, bekroond door drie oculi. Koor: eenvoudige vorktraceringen en lancetvensters.
  • Dak en bedekking: Zadeldaken, steile tentdaken op transeptorens, achtkantige spits op westtoren. Dakkapellen, dakruiter, lei in maasdekking.
  • Constructie: Vierdelige kruis-ribgewelven.
  • Interieur: ier eenbeukige schiptraveeen, XVB. 18e Eeuwse preekstoel, orgel. Gebrand schilderd glas en kruiswegstaties E. Dekkers.
  • Bijzonderheden: Kruiskerk met eenbeukig schip, enkel transept met kapellen onder de torens, koortravee en vijfzijdig gesloten apsis. Geveltoren van drie geledingen.

Orgel

Het eerste orgel werd gebouwd door Johann Reiner Titz in de jaren 1780-1785. Het was een éénklaviers orgel met aangehangen pedaal en 9 stemmen. Dit instrument vertoonde midden negentiende eeuw veel gebreken, en werd ook als te klein beschouwd. Uitbreidingsplannen van de gebroeders Franssen werden niet uitgevoerd. In 1854 kreeg Vollebregt de opdracht een nieuw orgel te bouwen. De kas werd gemaakt door Jacobus Beuijssen uit Boxmeer. Zomer 1855 is het orgel in gebruik genomen. In 1885 werd de kerk uitgebreid met een dwarsschip en een nieuw neogotisch priesterkoor. Bij onderhoudswerkzaamheden in 1923 plaatsten de gebroeders Vermeulen het orgel naar achteren. Hierdoor was er meer ruimte voor het zangkoor. In 1976 is de kas opnieuw geschilderd in groene tinten. In 1982 kreeg Pels & Van Leeuwen het orgel in onderhoud. Het was toen vrijwel onbespeelbaar. In 1983/1984 werden herstelwerkzaamheden uitgevoerd, zodat het weer te gebruiken was. De pedaallade werd toen verwijderd, omdat deze nogal veel storingen veroorzaakte. Op 1 april 1984 kon het orgel weer in gebruik worden genomen. met een feestelijk concert door organist Jan Verschuren en enkele plaatselijke koren. Maar er volgden grotere restauratieplannen. Ton van Eck trad sinds 1993 op als adviseur. Er werd gestreefd naar een volledige restauratie van het originele Vollebregt-concept. De spaanbalgen werden gereconstrueerd, het regeerwerk gereviseerd, de registerknoppen opnieuw gemaakt. Het pedaalklavier is vervangen door een kopie van het pedaal te Geertruidenberg. De oorspronkelijke toonhoogte en winddruk werden hersteld. De Gemshoorn 4' en Nachthoorn 2' werden nieuw gemaakt naar voorbeeld van het één jaar oudere Vollebregt-orgel te Breugel. In Breugel was de Dulciaan uit Sint Anthonis gebruikt tijdens de restauratie in 1970. Deze Dulciaan keerde nu terug naar zijn oorspronkelijke plek, terwijl in Breugel een Basson-Hautbois werd geplaatst (dat was ook het oorspronkelijke tongwerk aldaar). Het orgel is ook weer in de balustrade geplaatst. In 1996 was de restauratie afgerond.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur