Handelingen

Rotterdam, Van Malsenstraat 104 - Breepleinkerk

Uit Reliwiki


Algemene gegevens
Naam kerk: Breepleinkerk
Genootschap: PKN Gereformeerde Kerk
Provincie: Zuid-Holland
Gemeente: Rotterdam
Plaats: Rotterdam
Adres: Van Malsenstraat 104
Postcode: 3074PV
Inventarisatienummer: 03034
Jaar ingebruikname: 1931
Architect: Sutterland, H., Rotterdam
Huidige bestemming: kerk
Monument status: geen


Geschiedenis

Gebouwd als Gereformeerde Kerk. Groot en zeer belangrijk kerkgebouw met flinke toren, dichtbij de ook van een toren voorziene R.K. Kerk Heilige Kruisvinding. Stedenbouwkundig vormen deze twee kerken een mooi ensemble aan weerszijden van dit drukke kruispunt, in het voor de rest tamelijk kerktorenarme Rotterdam-Zuid.

Van 1980 tot (±) begin jaren 2010 worden er om de 2 weken kerkdiensten gehouden, de ene zondag in de Breepleinkerk en de andere zondag in de N.H. Vredeskerk in Vreewijk. Sinds januari 2008 zijn de Gereformeerde Kerk van Rotterdam-Zuid en de Hervormde wijkgemeente Vreewijk-Hillesluis onderdeel van de Protestantse Wijkgemeente Rotterdam-Zuid. Sinds (±) begin jaren 2010 vinden de kerkdiensten van deze wijkgemeente van de PKN alleen nog plaats in de Vredeskerk, Lede 117. En sindsdien houdt de Levend Woord Gemeente haar vieringen in de Breepleinkerk op zondagochtend.

De Kerk is ook in gebruik bij de Pinkster- en Evangeliegemeente Het Levende Woord.

In de Breepleinkerk, die wordt beheerd door een Stichting, vinden nog wel bijzondere vieringen plaats, alsmede (orgel)concerten. De bekende Martin Mans is organist van deze kerk. Ook is de kerk begin jaren 2010 bekend geworden als schuilplaats voor joodse gezinnen tijdens de Tweede Wereldoorlog, op de orgelzolder. Als zodanig heeft de kerk een belangrijke educatieve functie.

Recente geschiedenis. Bron: www.breepleinklerk.nl

Sinds 2014 wordt een aantal activiteiten ontplooid ter promotie van de Breepleinkerk als kerk in de buurt. De bedoeling is de tachtigjarige Breepleinkerk in stand houden als kerk in de buurt en er mooie concerten en samenkomsten te organiseren. Daarnaast zijn er de orgelzolders, het Anne Frankhuis van Rotterdam, die als schuilplaats in de Tweede Wereldoorlog de kerk bekendheid hebben bezorgd. In korte tijd hebben velen zich aangemeld als donateur.   Vanaf 21 november 2014 is dit alles ondergebracht in de stichting “Vrienden van de Breepleinkerk en van de Orgelzolder”. Dat is nu de officiële paraplu, waaronder de activiteiten van de Vrienden van de Breepleinkerk plaatsvinden.   De doelstelling van de stichting is: “ Het in stand houden en uitdragen van het gebouw van de Breepleinkerk in Rotterdam-Zuid als ontmoetingscentrum en als historische plaats met een orgelzolder als schuilplaats voor Joodse gezinnen in de Tweede Wereldoorlog.” De stichting moet dat doel bereiken door o.m. het verwerven van fondsen en het organiseren van activiteiten en bijeenkomsten, het verkrijgen van subsidies enz. Daaronder vallen het organiseren van concerten, andere evenementen en educatieve bijeenkomsten om de functie van het gebouw te verbeteren en de historische waarde van de beide orgelzolders als schuilplaats voor drie Joodse gezinnen – onder de aandacht te brengen. Kort gezegd: het behoud van de Breepleinkerk als een levend en goed functionerend Ontmoetingscentrum en oorlogsherinnering in een wijk met veel nationaliteiten. Dat is meer dan de moeite waard.

De Breepleinkerk is altijd al een opvallende verschijning in Rotterdam-Zuid geweest. Niet alleen als kerk en centrum van een kerkelijke gemeenschap maar ook als stedenbouwkundig opvallend baken in de stad. Sinds 1931 markeert de Breepleinkerk één van de toegangspoorten tot Rotterdam. Die markante en positieve uitstraling moet zo blijven.   De stichting heeft twee doelstellingen:   1. Het promoten van activiteiten rondom de Breepleinkerk om geld in te zamelen voor het onderhoud van dit karakteristieke gebouw. Voor het realiseren daarvan zullen wij een onderhoudsfonds vormen. In overleg met de werkgroep OCB zal dat worden besteed aan dringend noodzakelijke uitgaven voor de Breepleinkerk. Het is niet de bedoeling dat hapsnap te doen. Wij kiezen ervoor op basis van projecten geld beschikbaar te stellen zodat er daadwerkelijk zaken verbeterd kunnen worden.

2. Geldmiddelen verzamelen om de orgelzolders meer bekendheid te geven. Immers, niet voor niets staan deze bekend als het “Achterhuis van Rotterdam”. Drie Joodse families zijn er ondergedoken geweest en hebben daar de bezetting in de oorlogsjaren 1940-1945 overleefd. Het is op dit moment al een vorm van een leerhuis voor schoolkinderen. Daaraan wordt met veel enthousiasme gewerkt. Wij willen het vanuit dat initiatief mogelijk maken de orgelzolders een blijvend en levend aandachtspunt voor schoolkinderen en bezoekers te laten zijn. Een monument, dat getuigt van moed en opofferingsgezindheid in die periode.

Als U wilt meewerken aan het behoud van de Breepleinkerk en haar functie als Ontmoetingscentrum, zullen wij U heel graag als vriend(in) welkom heten. U kunt zich daarvoor aanmelden via het e-mailadres vriendenbreepleinkerk@outlook.com of het telefoonnummer 010-419.11.96 Ook kunt U gebruik maken van het contactformulier op deze website om vragen te stellen, inlichtingen te vragen of U aan te melden.   Niets werkt zo goed als mond tot mondreclame. Wij durven U daarom te vragen via de mond tot mond reclame ook nieuwe donateurs te werven. Wij zijn U daarbij graag behulpzaam. U kunt ons bereiken via de hiervoor genoemde media.

Onze eerste prioriteit op dit moment is het aantal Vrienden van de Breepleinkerk zo groot mogelijk te maken om op die manier tot een min of meer vast inkomenspatroon te komen. Voor onze beide doelen zullen wij gelden moeten aantrekken, hetzij door giften hetzij door subsidies.   De stichting realiseert zich. dat dit een vrij ambitieus programma is. Dat alles kan natuurlijk niet in een jaar worden gerealiseerd maar zal meer tijd vergen. Wij zijn evenwel met enthousiasme op weg gegaan want de Breepleinkerk is nog steeds de kerk waar u altijd welkom bent en waar u zich altijd thuis kunt voelen. Kortom: met elkaar zijn wij de Breepleinkerk.

Hoe meer vrienden, hoe meer steun. Wij slagen alleen als U ons helpt. De Breepleinkerk, dat zijn wij. Daarom moeten wij het sámen doen!   De Stichting “Vrienden van de Breepleinkerk en van de Orgelzolder”: Maarten Ouwens, voorzitter; Thea Roos, secretaris; Willem van Oostenbrugge, penningmeester.

Orgel

Het orgel is in 1931 gebouwd door de firma G. van Leeuwen & Zoon (Leiderdorp). In 1966 restaureert de firma Fonteijn & Gaal (Amsterdam en Rotterdam) het instrument en wijzigt de dispositie rigoureus. Er komt een nieuwe speeltafel en het front wordt veranderd. De firma H.B. Scheuerman & Zoon (Rotterdam) restaureert het orgel nogmaals in 1989.

Dispositie
  • Manuaal 1: Prestant 16' - Prestant 8' - Roerfluit 8' - Salicionaal 8' - Octaaf 4' - Roerfluit 4' - Nasard 2⅔' - Octaaf 2' - Mixtuur 1⅓' 5 sterk - Cymbel ¼' 1 sterk - Cornet 8' 5 sterk discant - Dulciaan 16' - Trompet 8' - Klaroen 4'.
  • Manuaal 2, in zwelkast: Gedekt 16' - Vioolprestant 8' - Holpijp 8' - Quintadeen 8' - Prestant 4' - Flûte octaviante 4' - Gemshoorn 2' - Quint 1⅓' - Sesquialter 2 sterk - Scherp 1' 4 stertk - Hobo 8' - Tremulant.
  • Pedaal: Contrabas 16' - Bourdon 16' - Prestant 8' - Gedekt 8' - Octaaf 4' - Octaaf 2' - Mixtuur 2' 5 sterk - Bazuin 16' - Trombone 8' - Schalmei 4'.
  • Koppelingen: manuaal 1 aan pedaal - manuaal 2 aan pedaal - manuaal 2 aan manuaal 1.
  • Speelhulpen: Vrije combinatie - Tutti - automatische pedaalomschakeling - Generaal-crescendo.

Elektro-pneumatische kegelladen. Manuaalomvang: C-g3; pedaalomvang: C-f1.

In de media

Uit Álgemeen Dagblad d.d. 24 april 2013

De Breepleinkerk in Feijenoord werd al het Rotterdamse Achterhuis genoemd. Twee Joodse families zaten er ondergedoken achter het orgel en wisten zo de oorlog te overleven. Eén schuilplaats was al gevonden, en sinds vorige week is ook de tweede ruimte herontdekt.

De benauwde, stoffige verblijfsplaats was vrijwel onaangeroerd toen koster Cornelis van der Pligt en kerklid Henk den Haan er onlangs naar binnen gingen. In 1965 waren er nog wat elektriciens over de vloer geweest om kabels te trekken maar daarna bleef het houten 'hok' - slechts 2,5 meter breed - hermetisch gesloten.

'Heel bizar,' stelt de beheerder in het AD Rotterdams Dagblad, 'we vonden er nog allerlei spullen die daar vanaf 1945 hebben gelegen. Twee stropdassen en andere kledingstukken, zwaar onder het stof en half verteerd. Zakdoeken, washandjes, sokken, zakken met merknamen als Peijnenburg, een zalmblikje, een jampotje en een medicijndoosje van broom. Een groot aantal zakken van de kruidenier.'

Oorlogsgeheimen

Het verhaal van de Breepleinkerk is een van de meest wonderbaarlijke uit de Tweede Wereldoorlog. Door heldhaftig optreden van koster Jacobus de Mars en dominee Gerrit Brillenburg Wurth werden twee Joodse gezinnen behoed voor transport naar de concentratiekampen in Polen door hen onderdak te bieden in het robuuste gebedshuis aan het Breeplein, vlakbij de Kuip.

Uit Metro editie Rotterdam, 25-04-2013

Bijzondere vondst uit oorlog in Breekerk

Tijdens opnames voor de NCRV-serie Schepper & Co is men in de Breekerk in Rotterdam op een bijzondere vondst gestuit. Op de zolder werden voorwerpen gevonden van joden die er tijdens de oorlog ondergedoken waren. Sinsdien was er niemand meer op die zolder geweest.

P.s.: In dit krantenstukje wordt de kerk Breekerk, in plaats van Breepleinkerk, genoemd.

Uit Algemeen Dagblad editie Rotterdam, 06-04-2017

Film oorlogshistorie Breepleinkerk

De oorloghistorie van de Breepleinkerk in Rotterdam wordt verfilmd. Filmproducent Orange Label Films heeft vergevorderde plannen om een 'docudrama' te maken over de Joodse families die tijdens de bezetting een schuilplaats vonden op de orgelzolders van dit gebedshuis. Deze zomer moet het draaien beginnen. Producent Marc Smedema hoopt met de film over het 'Achterhuis van Rotterdam' een reconstructie te maken van de wijze waarop de onderduikers de barre oorlogsjaren overleefden. Beide gezinnen zaten verstopt in kleine, muffe ruimtes bovenin het complex, en bleven dankzij heldhaftig werk van koster Jacobus de Mars en dominee Gerrit Brillenburg Wurth uit handen van de Duitsers. "Wat we willen is de spanning die deze mensen jarenlang meemaakten op de kijker overbrengen", legt hij uit. "De omstandigheden waren bar en boos. In de zomer was het snikheet op die zolders, 's winters steenkoud." De initiatiefnemers hopen snel met fondsenwerving te kunnen beginnen. "Als alles volgens plan loopt, zou een premiere in mei 2018 mooi zijn."

Links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

<gallery> Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-1e Steen.JPG Afbeelding:Rotterdam Breepleinkerk Van Leeuwen 1930.jpg Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Int. 001.jpg Afbeelding:Rotterdam Breeplein-Randweg-Geref.Breepleinkerk (3).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk 6 (7).jpg Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (18).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (35).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (36).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Doopvont 1.jpg Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Duif in metaal.jpg Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Knielbanken.JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Paaskaarsen.jpg Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Steen.JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (4).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (22).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk (25).JPG Afbeelding:Rotterdam Geref.Breepleinkerk-Plattegrond.JPG <gallery>