Handelingen

Medemblik, Kerkplein 9 - Bonifaciuskerk

Uit Reliwiki


Algemene gegevens
Genootschap : PKN Hervormd
Gemeente : Medemblik
Plaats : Medemblik
Adres : Kerksteeg 6a
Provincie : Noord-Holland
Jaar ingebruikname : 16de eeuw
Huidige bestemming: kerk
Naam kerk : Bonifatiuskerk
Architect :
Monument-status: Rijksmonument
Inventarisatienummer: 05868


Geschiedenis

Bonifatiuskerk vanuit het noorden. Foto: A. Roks 2006
Zuidzijde van de toren. Foto: A. Roks 2006

Naar twee branden (in 1517 door aanvallen van Gelderse troepen, en net na de voltooiing van de herbouw (van de vorige brand) door een stadsbrand) werd de kerk in 1555 herbouwd. De kerk is een laatgotische driebeukige hallenkerk, waarvan de zuidbeuk onder één dak met de middelste beuk ligt. De kerk heeft houten tongewelven. Gebrandschilderd glas eind 17de eeuw. De kerkvloer is in 1639 verhoogd, waarschijnlijk om meer grafruimte te creëren. Daardoor zijn de basementen van de pilaren onder de huidige kerkvloer verdwenen.

In 1866 is de kerk wegens bouwvalligheid ongeveer 20 meter ingekort. De beide, aan de Oostzijde gelegen, koren en een uitbouw aan de noordzijde zijn toen gesloopt.

In 1902 werd de kerk opnieuw gerestaureerd waarbij de muren werden gepleisterd met Portlandcement. Een groot probleem van de kerk was het hoge zoutgehalte van de muren. Elke pleisterlaag liet na korte of langere tijd los. Alleen de Portlandcement bleek sterk genoeg. Gevolg daarvan was wel dat het kerkinterieur een zeer sombere aanblik bood. In 1991-1993 is de kerk opnieuw gerestaureerd. Dak en goten werden geheel vernieuwd; delen van de houten balken werden vervangen en de noordoostelijke buitenmuur, waar in 1866 een deel van de kerk was weggesloopt, werd vervangen. Houten constructiedelen bleken sterk te zijn aangetast door het vochtige klimaat van de kerk, terwijl ook de bonte knaagkever zijn werk had gedaan. De oude pleisterlaag werd, voorzover deze los hing, vervangen door een moderne pleisterlaag met een grote doorlatendheid. Kansel uit ca. 1560.

verb en uitbr 2007, ook MF gebruik

Toren

De toren in zijn huidige verschijningsvorm is in de vroege 15de eeuw gebouwd en ruim honderd jaar ouder dan het kerkgebouw. De onderste geledingen van de muren zijn twee meter dik, terwijl de spits maar anderhalve steen dik is. De huidige bekroning, de omloop en het koepeltje met de opengewerkte appel, is in 1661 aangebracht. In dat jaar moest een deel van de oorspronkelijke spits wegens bouwvalligheid gesloopt worden. In de toren hangen drie klokken, waarvan de oudste en grootste een diameter heeft van 1,25 m. Deze klok heet Sint Pieter en is gemaakt in 1636 door Everardus Splinter van Enkhuizen. De twee andere klokken zijn van de gebroeders Hemony; één draagt het jaartal 1649. De toren is in 1925-1926, 1969-1970 en 1999-2001 gerestaureerd. De scheefstand van de toren wordt mogelijk veroorzaakt door de drooglegging van de Wieringermeer. In ieder geval staat vast dat de toren de laatste 30 jaar gemiddeld 3 mm per jaar in Noordoostelijke richting scheefzakt

Orgel

Het orgel is in 1671 gebouwd door Pieter Backer uit Hoorn. In 1785 restaureert Christoffel Bätz (Utrecht) het en vernieuwt daarbij het rugpositief. De firma L. van Dam & Zonen (Leeuwarden) restaureert het instrument vervolgens in 1862 en wijzigt de dispositie. In 1964-66 restaureert de firma D.A. Flentrop (Zaandam) het orgel. Ruim dertig jaar later restaureert Flentrop het orgel nogmaals en wel in twee fasen: in 1995-96 het rugpositief en in 2000 het Hoofdwerk en het Borstwerk.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 2): Bourdon 16' - Prestant 8' - Holpijp 8' - Octaaf 4' - Roerfluit 4' (1862) - Octaaf 2' - Cornet 2⅔' 2-3 sterk, vanaf c - Mixtuur 1⅓' 2-4 sterk - Trompet 8' (1862).
  • Rugwerk (manuaal 1): Holpijp 8' - Prestant 4' - Roerfluit 4' - Quint 3' - Octaaf 2' - Sexquialter 2⅔' 2 sterk discant - Mixtuur 2' 3-6 sterk bas/discant - Dulciaan 8' bas (1766) - Trompet 8' discant (1766).
  • Borstwerk (manuaal 3): Holpijp 8' - Octaaf 4' - Superoctaaf 2' - Sexquialter 2⅔' 2 sterk discant (2000) - Regaal 8'.
  • Pedaal: aangehangen.
  • Koppeling: Rugwerk aan Hoofdwerk bas/discant.
  • Tremulant gehele werk - afsluiter - windlosser.

Mechanische sleepladen. Omvang Hoofdwerk en Rugwerk: C-c3. Omvang Borstwerk: FGA-g2.a2. Omvang pedaal: C-b. Toonhoogte: a1 = 435 Hz. Vier spaanbalgen. Winddruk: 72 mm. WK.

http://www.bonifaciuskerkmedemblik.nl

Afbeeldingen