Handelingen

Heiloo, Kapellaan 8 - Genadekapel O.L. Vrouw ter Nood: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(Kaart hersteld)
(arch)
 
(2 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 6: Regel 6:
 
[[Categorie:Gemeente Heiloo]]
 
[[Categorie:Gemeente Heiloo]]
 
[[Categorie:Provincie Noord-Holland]]
 
[[Categorie:Provincie Noord-Holland]]
 +
[[Categorie:Jan Stuyt (1868 - 1934)]]
  
{{#display_map:52.58131,4.69647}}
+
{{#display_map:52.58317,4.68814}}
  
 
{|  
 
{|  
Regel 51: Regel 52:
 
== Geschiedenis ==
 
== Geschiedenis ==
 
Rijk gedetailleerde grote kapel met dakruiter. Karakteristiek werk van architect J. Stuyt. Maakt deel uit van het interessante, uitgebreide complex O.L. Vrouw ter Nood, onverminderd in gebruik als bedevaartsoord.
 
Rijk gedetailleerde grote kapel met dakruiter. Karakteristiek werk van architect J. Stuyt. Maakt deel uit van het interessante, uitgebreide complex O.L. Vrouw ter Nood, onverminderd in gebruik als bedevaartsoord.
 +
 +
==Bedevaartsplaats==
 +
Na het ontstaan van de Mariaverering in waarschijnlijk de 15e eeuw, had de verwoesting van de bedevaartkapel in 1573 een periode van devotionele neergang tot gevolg. Deze werd weer gekeerd door verhalen over Mariaverschijningen aan het begin van de 17e eeuw; in 1713 door de faam van het genezend water van de nieuw ontsprongen Runxput. Vanaf die tijd is de devotie rond de Runxput tot aan het begin van de 19e eeuw blijven bestaan. De revitalisering van dit oude mariale heiligdom, met een belangrijke rol bij de devotionalisering van de Nederlandse katholieken, bracht dit oord in de eerste helft van de 20e eeuw hoogtijdagen. De jaren zestig gaven een ommekeer te zien, met een scherpe daling van het aantal bedevaartgangers. De belangstelling voor Onze Lieve Vrouw ter Nood nam in de jaren tachtig en negentig geleidelijk weer toe, mede dankzij devotionele innovaties. Binnen het sociaal pluriforme West-Nederland kon Heiloo uitgroeien tot een meervoudige bedevaartplaats met verschillende Mariaculten (⟶ Heiloo, O.L. Vrouw van Fatima; ⟶ Heiloo, O.L. Vrouw van Medjugorje).
 +
* (Bron:[https://www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/308 Meertens instituut]}
  
 
==Monumentomschrijving==
 
==Monumentomschrijving==

Huidige versie van 26 okt 2021 om 18:17


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Genadekapel O.L. Vrouw ter Nood
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Heiloo
Plaats: Heiloo
Adres: Kapellaan 8
Postcode: 1851PE
Sonneveld-index: 00604
Jaar ingebruikname: 1930
Architect: Stuyt, J.
Huidige bestemming: bedevaartskapel
Monument status: Rijksmonument 515993

Geschiedenis

Rijk gedetailleerde grote kapel met dakruiter. Karakteristiek werk van architect J. Stuyt. Maakt deel uit van het interessante, uitgebreide complex O.L. Vrouw ter Nood, onverminderd in gebruik als bedevaartsoord.

Bedevaartsplaats

Na het ontstaan van de Mariaverering in waarschijnlijk de 15e eeuw, had de verwoesting van de bedevaartkapel in 1573 een periode van devotionele neergang tot gevolg. Deze werd weer gekeerd door verhalen over Mariaverschijningen aan het begin van de 17e eeuw; in 1713 door de faam van het genezend water van de nieuw ontsprongen Runxput. Vanaf die tijd is de devotie rond de Runxput tot aan het begin van de 19e eeuw blijven bestaan. De revitalisering van dit oude mariale heiligdom, met een belangrijke rol bij de devotionalisering van de Nederlandse katholieken, bracht dit oord in de eerste helft van de 20e eeuw hoogtijdagen. De jaren zestig gaven een ommekeer te zien, met een scherpe daling van het aantal bedevaartgangers. De belangstelling voor Onze Lieve Vrouw ter Nood nam in de jaren tachtig en negentig geleidelijk weer toe, mede dankzij devotionele innovaties. Binnen het sociaal pluriforme West-Nederland kon Heiloo uitgroeien tot een meervoudige bedevaartplaats met verschillende Mariaculten (⟶ Heiloo, O.L. Vrouw van Fatima; ⟶ Heiloo, O.L. Vrouw van Medjugorje).

Monumentomschrijving

GENADEKAPEL met ATRIUM en WATERPUT 'Runxputte' gebouwd in 1930 naar ontwerp van Jan Stuyt als onderdeel van het bedevaartscomplex 'Onze Lieve Vrouwe ter Nood'. De opzet is geheel symmetrisch. De zogenaamde Runxputte van Oesdom, zoals de plek vanouds heet, wordt al sinds de middeleeuwen beschouwd als heilig oord. De put wordt sinds 1713 ook Mariaput genoemd. In dat jaar begon op het feest van Maria Onbevlekt Ontvangen de put na lange droogstand weer water geven. De put werd hierdoor het doel van vele pelgrimages. De Mariaput staat centraal in de voorhof met een pelgrimspad rondom.

Omschrijving

De Genadekapel is een zaalkerk met rechte blinde achtergevel (N) bekroond door een open klokkestoel in dezelfde Nivelsteiner breuksteen als de gevels. De achtergevel heeft in ruitvormig tegeltableau de tekst: 'Door Maria tot Jezus'. De voorgevel bestaat uit een risalerend voorportaal met grote boogvormige opening onder zadeldak. Het voorportaal leidt naar de hoofdingang onder zware latei. Ter weerszijden van de ingang zijn even boven vloerniveau twee stenen aangebracht met de stichtingsdata in inscriptie. De met een Latijns kruis bekroonde geveltop van de voorgevel heeft een rond venster met glas-in-lood. De beide zijgevels hebben vier traveeën die door getrapte steunberen van elkaar worden gescheiden. Elke travee heeft twee gebogen vensters met glas-in-lood. Het muurwerk heeft een uitgemetselde sokkel en is opgetrokken in Nivelsteiner breuksteen met brede voeg en lichtgele mergelblokken boven vensters en doorgangen. Het zadeldak heeft lei in Rijndekking. De voorgevel ligt aan de voorhof, die een vierkant maakt om de ronde, uit breuksteen opgemetselde Mariaput. De voorhof wordt gevormd door een met rode tegels geplaveide omgaande galerij. Deze galerij is aan de buitenzijde opgetrokken in rode baksteen, gemetseld in Vlaams verband. De galerij wordt overdekt door een omgaand zadeldak op stijlen die aan de buitenzijde op het muurwerk rusten en aan de hofzijde doorlopen tot het maaiveld. In de hoofdas heeft de galerij een gebogen doorgang onder dwarskap. Boven de doorgang staat de tekst: ""Als ge mij gaat eren - zal de wind gaan keren"". De galerij wordt ook in de hoeken ontsloten. In de galerij hangt een kruisweg in tekeningen van de hand van Jan Toorop uit 1917-1918. De kerkvloer is belegd met vierkante plavuizen. De kapstoel is open. Per travee overspant een gemetselde rondboog de ruimte. Twee rijen banken staan naar het noordelijk Maria-altaar gericht. De communiebank is vervaardigd door Nico Witteman. De ex-votokast is van de hand van Koldewij. Het Maria-beeld is in 1908 gemaakt door Hans Mengelberg en in 1923 beschilderd. De zijmuren bestaan uit mergelblokken die onder de ramen zijn beschilderd door han Bijvoet in 1930 en 1941. De taferelen op de linkermuur stellen voor van links naar rechts: de opdracht in de tempel; de geboorte van Christus; de Visitatie. De rechterwand bevat van links naar rechts: de kroning van Maria; de kruisiging; de onderwijzing in de tempel. De achterwand (N) vertoont centraal het hemels gastmaal en vlakken met onder andere Maria koningin van de vrede; hulp der zieken; Onze Lieve Vrouw ter Nood. In de kerkruimte hangen twee kronen.

In de tuin ligt langs beide lange zijden en langs de achterzijde een omgaand pelgrimspad, verwijzend naar het oude gebruik om pelgrims op de knieën rond de kapel te laten gaan.

Waardering

De Genadekapel met atrium en waterput 'Runxputte' is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch functioneel onderdeel van het complex 'Onze Lieve Vrouwe ter Nood'.

Externe links

Afbeeldingen