Handelingen

Haaren, Monseigneur Bekkersplein 4 - Lambertus

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object:
Genootschap:
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Haaren
Plaats: Haaren
Adres: Monseigneur Bekkersplein 4
Postcode: 5076AV
Inventarisatienummer: 07591
Jaar ingebruikname:
Architect: W. Th. van Aalst
Huidige bestemming: Rooms-Katholieke kerk
Monument status: Rijksmonument 517024



Geschiedenis

jk 29-08-2012

Grote neogotische kerk met hoge toren. Hoofdwerk van architect Van Aalst.

De Haarense kerk was vanouds een dochterkerk van Moergestel en wordt vanaf ± 1350 tot 1821 regelmatig bediend door Witheren (Norbertijnen) uit Tongerlo. Aanvankelijk was de parochiekerk het gebouw waarvan de ‘Oude Toren’ nog over is.

Omdat deze kerk in 1648 wordt genaast, gaat men gebruik maken van een schuurkerk waarvoor in 1672 toestemming wordt verleend. In 1856 komt een nieuwe St. Lambertuskerk (Waterstaatskerk) gereed, die helaas in 1911 door brand verwoest wordt. Daarna wordt voorlopig gebruik gemaakt van een noodkerk.

Meteen na de benoeming van pastoor Van de Broek in 1912 wordt gestart met de bouw van de tegenwoordige kerk o.l.v. architect Van Aalst. Op 4 december 1912 is de eerste steenlegging en op 25 maart 1914 kan aannemer Broers uit Tilburg het gebouw opleveren. De bouwkosten beliepen 95.200,- gulden. De parochianen brengen geld bijeen voor het hoofdaltaar, de preekstoel, de zijaltaren, beelden, communiebanken, ramen en triomfkruis. In 1917 krijgt het hoofdaltaar zijn definitieve vorm en wordt de kerk de bisschop van ’s Hertogenbosch, Mgr. A.F. Diepen, ingezegend.

In 1939 en 1940 wordt door kunstenaar Jos ten Horn op het plafond een schildering aangebracht. Sinds die tijd wordt dit plafond wel aangeduid als ‘De Hemel van Haaren’.

De Tweede Wereldoorlog is aan het kerkgebouw niet ongemerkt voorbijgegaan. De schade kon echter geheel worden hersteld.

In 1974 werd door de Haarense kunstenaar Ton Buijnsters op de muren van de Mariakapel een kleurrijk mozaïek aangebracht. Dit is gebeurd in samenwerking met kinderen van beide basisscholen. In 1988 heeft dezelfde kunstenaar de kerk verrijkt met een nieuw altaar.

De verhoging in het midden van de kerk is in 2003 aangebracht.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Inleiding

Binnen de bebouwde kom van Haaren gelegen Rooms-katholieke KERK van Sint Lambertus, tussen 1912 en 1914 opgetrokken in Neo-Gotische vormen naar ontwerp van de architect W. Th. van Aalst. De kerk kwam in de plaats van een in 1911 afgebrande Neo-Classicistische voorganger. In 1940 werden op het gewelf zeer rijke figuratieve schilderingen aangebracht door de schilder Jos ten Horn.

Omschrijving

Driebeukige georiënteerde Neo-Gotische kruisbasiliek met toren en dakruiter onder zadel, schild-, en lessenaardaken met leien in maasdekking gedekt. De kerk is een baksteenbouw met sierdelen in natuursteen. Het schip telt drie traveeën. Het transept heeft driezijdige sluitingen. Het op een verhoging gelegen koor heeft een travee waarop een 7/12 sluiting aansluit.

De toren heeft vier geledingen. In de eerste het terugliggende ingangsportaal met een spitsboograam met driepasmotieven, in de tweede blindnissen en boven de terugliggende ingang een driedelig spitsboograam. In de derde geleding vier deels als raam geopende spitsboognissen en een klokkengeleding met vier nissen waarvan de twee binnenste als galmopening dienen. Elke geleding heeft rijke boogfriezen of bakstenen sierlijsten. De achtzijdige spits gaat op van vier wimbergen met wijzerplaten achter een balustrade. Op de hoeken eenvoudige versneden haakse steunberen die in pinakels eindigen. Links en rechts van de toren veelzijdige zijkapellen onder met lei gedekte schild- en tentdaken. Het korte schip heeft brede traveeën, in de zijbeuken driedelige ramen en in de lichtbeuk tripletten in spitsboognissen. Ook transept en koortravee herhalen deze indeling. De tweede en derde travee van het schip hebben naar het transept toe veelhoekig gesloten zijkapellen die een centraliserende werking opleveren. Transept en koor hebben in de sluiting slanke tweedelige spitsboogramen. Het koor wordt geflankeerd door kapellen en nevenruimten zoals onder meer de sacristie. Beide zijn in een traditionele Neo-Gotische stijl opgetrokken. Inwendig wordt door het korte, brede schip met kapellen en de brede viering een centraliserende werking bereikt, waardoor in deze verder traditionele late Neo-Gotische kerk het gezicht op het altaar toch redelijk goed is. Schip, transept en koor hebben een driedelige opstand met ronde hardstenen en gepolijste zuilen met witte natuurstenen kapitelen met bladmotieven en eenvoudige scheibogen.

Het triforium bestaat uit een reeks blinde nissen met natuurstenen zuiltjes, gevat in een rechthoekige omlijsting onder de tripletramen. De vieringspijlers zijn van natuursteen. Het gehele gebouw is overwelfd met bakstenen ster- en netgewelven met voor Van Aalst karakteristieke brede en platte gordelbogen en ribben. Het muurwerk is deels schoon metselwerk, deels gepleisterd. De kerk bevat meubilair uit de bouwtijd. Het hoogaltaar (1917), het Maria-altaar (1917), de preekstoel (1918) en de communiebank (1918) in Neo-Gotische vormen zijn in koper en marmer uitgevoerd door A.H. Haan uit Antwerpen. Het triomfkruis dateert uit 1918, een achttal beelden uit circa 1930. De glasramen zijn uitgevoerd door I. Menken uit Gogh (1914). Op de gewelven bevinden zich uitbundige schilderingen met een rijke iconografie geïnspireerd op de openbaring van de apostel Johannes, vervaardigd door de schilder Jos ten Horn (1940-1942).

Waardering

’De Hemel van Haaren’; jk 29-08-2012
  • De kerk is van algemeen belang.
  • Zij heeft cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling in de katholieke kerk waarbij binnen de typologie van de volkskerk de waardering voor een traditionele vormgeving van de kerkbouw blijft voortbestaan.
  • Tevens is de kerk van belang vanwege de bijzondere gewelfschilderingen van J. ten Horn.
  • Zij heeft architectuurhistorische waarden vanwege de kenmerkende plaats in het oeuvre van de architect W. Th. van Aalst, die binnen de neogotische vormentaal experimenteerde met een centraliserende plattegrond.
  • Zij is gaaf bewaard, zowel wat betreft interieur als exterieur.

MIP omschrijving

  • Naam monument: St. Lambertuskerk
  • Bouwstijl: Neo-Gotiek
  • Bouwperiode: 1912 tot 1914
  • Gevels en materialen: Driebeukige kruiskerk met toren en dakruiter op de viering. Toren met rijke nissengeleding, achtzijdig spits met wimbergen en hoekpinakels. Veelhoekig gesloten transept.
  • Vensters en deuren: Spitsboog- en tripletramen.
  • Bijzonderheden: Centraliserende plattegrondvorm door kapellen tegen de zijbeuken. Goed voorbeeld van zeer late neogotiek.

In de media

  • Uit Nieuwe Tilburgsche Courant, 26 Maart 1914.

HAAREN, 25 Maart. Hedenmorgen had alhier de plechtige inzegening plaats van de nieuw gebouwde kerk en werd zij met een solemneele H. Mis in gebruik genomen. Aanwezig waren de HoogEerw. heeren Mgrs. Jac. Pompen, Vicaris-Generaal van het Bisdom, C.C. Prinsen, Pastoor van St. Jacob, Dr. L. Berkvens, President van het Groot- en Ph.M. Van den Heuvel, Regent van het Klein-Seminarie; de ZeerEerw. heer H.M. Van Onzenoort, oudmedekapelaan van onzen pastoor in St. Jacob en pastoor te Helvoort, Pastoor Van Iersel in de Hoefstraat te Tilburg, parochiaan onzer parochie, verschillende pastoors uit de omgeving, professoren van de beide seminariën, de architect der kerk de heer Van Aarst en de aannemer met opzichter van het werk alsmede nagenoeg de geheele gemeente.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgel