Handelingen

Enkhuizen, Westerstraat 138 - Wester- of Sint Gommaruskerk: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

(Geschiedenis)
(Westertoren)
 
Regel 62: Regel 62:
 
[[Afbeelding:Enkhuizen Westerkerk17.jpg|thumb|De Westertoren. Foto: A. Roks]]
 
[[Afbeelding:Enkhuizen Westerkerk17.jpg|thumb|De Westertoren. Foto: A. Roks]]
 
Deze met hout omklede Friese klokkenstoel is 20 meter hoog en dateert uit 1519. De toren is in 1609 verhoogd in verband met plaatsing van het uurwerk. De scheef staande toren is in 1877 door middel van een nieuwe buitenbetimmering visueel recht gezet. Van dit type staan er in Nederland nog drie waaronder één in Sneek. De laatste restauratie vond plaats in 1973. Het uit de Zuidertoren afkomstige en uit 1524 daterende uurwerk is tussen 1990 en 1992 gerestaureerd door de ‘’Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk’’.
 
Deze met hout omklede Friese klokkenstoel is 20 meter hoog en dateert uit 1519. De toren is in 1609 verhoogd in verband met plaatsing van het uurwerk. De scheef staande toren is in 1877 door middel van een nieuwe buitenbetimmering visueel recht gezet. Van dit type staan er in Nederland nog drie waaronder één in Sneek. De laatste restauratie vond plaats in 1973. Het uit de Zuidertoren afkomstige en uit 1524 daterende uurwerk is tussen 1990 en 1992 gerestaureerd door de ‘’Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk’’.
 +
 +
==Orgel==
 +
Het instrument in de Westerkerk is erg oud. De kast dateert uit 1549 en is gemaakt door Hendrik Niehoff. Het had drie manualen en een aangehecht pedaal, maar er is niets bekend van dit oude orgel. Vanaf maart 1679 maakten Roelof en Johannes Duyschot een nieuw orgel in de oude kast, die in 1683 klaar was. Ze gebruikten wel veel van het bestaande pijpwerk. Het instrument werd in 1741 gereviseerd door Christiaan Müller. De specificatie van dit instrument is te vinden in het boek 'Dispositien der merkwaardigste kerk-orgelen' uit 1774 van Joachim Hess. De gebroeders Van Dam hebben het orgel in de jaren 1837/1838 opnieuw gerestaureerd dankzij een schenking van de weduwe A. de Vries. In 1888 vervingen ze de balg door nieuwe. De organist van dit moment, R.G. Crévecoeur, adviseerde het orgel niet te restaureren, maar te vervangen door een nieuw en eigentijds instrument.
 +
In 1896 werd het interieur uit de orgelkast verwijderd en bouwde de firma Steenkuyl & Recourt een nieuw orgel in de oude kast. Het was een pneumatisch instrument met twee manualen en een onafhankelijk pedaal. Het klavier werd in het rugwerk geschoven, dat verder leeg bleef. Op woensdag 3 mei 1899 zou het orgel kunnen worden ingehuldigd.
 +
In het jaar 1955 bracht de firma Flentrop enkele wijzigingen aan in de stoplijst. De Cornet op het Hoofdwerk werd vervangen door een Sexquialter, de Salicionaal op het Bovenwerk door een Prestant 4', de Vox Célèste door een Fluit 2' en een Octaaf 4' werd op het Pedaal geplaatst in plaats van de Cello 8'. De Salicet 4' van het Bovenwerk werd opgeschoven naar een Quint 2 2/3'. Van 1986 tot 1990 onderhield orgelbouwer Jan Bruijn het Steenkuyl-orgel. Hij maakte op het Rugwerk een nieuwe mechanische console met drie manuele bewegingen en een nieuwe windlade voor negen registers. Voor de Prestant 8' werden de prospectbuizen van Duyschot aangesloten. Bruijn wijzigde ook enkele registers bij het Hoofdwerk en Bovenwerk.
 +
In 2003 verwijderde Flentrop het volledige interieur van het orgel. De Steenkuylpijpen worden in de kerk bewaard met de bedoeling om er een tweede orgel in de kerk van te bouwen. Deze plannen werden later echter geannuleerd. De orgelkast is in 2010 door Flentrop gerestaureerd. In 2018 zijn drie orgelbouwers gevraagd een plan te maken voor een nieuw orgel in de Niehoff-kas. De keuze viel op het plan van de firma Verschueren. De eerste fase in de bouw van het orgel werd in 2021 afgerond.
 +
* (Bron:[http://www.orgbase.nl/scripts/ogb.exe?database=ob2&%250=1000867&LGE=EN&LIJST=lang Orgeldatabase])
  
 
== In de media ==
 
== In de media ==

Huidige versie van 26 okt 2021 om 14:42


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Wester- of Sint Gommaruskerk
Genootschap: Ned. Hervormde kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Enkhuizen
Plaats: Enkhuizen
Adres: Westerstraat 138
Postcode: 1601AK
Inventarisatienummer: 05391
Jaar ingebruikname: 15e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: cultureel centrum
Monument status: Rijksmonument 15211

Geschiedenis

Grote historische hallenkerk met houten toren. Buiten gebruik als kerk sinds 2000, nu cultureel centrum.

  • 2019 Kerk staat te koop. (exclusief toren)

Monumentomschrijving Rijksdienst

Westerkerk. Driebeukige hallenkerk met aanbouwen, t.w.: doopkapel aan zuidwesthoek, portaal en librije zuidgevel, portaal noordzijde, portaal oostzijde, portaal westzijde, kosterswoning oost- en noordzijde, kerkhofomheining met toegangshek tussen pijlers. Inwendig: preekstoel 1568 met trap XVIII, klankbord en achterschot, doopbanken, koperen doopboog en voorzangerslezenaar, koorhek 1542; orgelkas van Niehoff 1549; banken 2 x 3-zit, plm 1600 met kuifstukken op de deurtjes, XVII A; idem XVIII; predikantenbank 1808; eenvoudige 18de eeuwse banken; deuromlijsting noordzijde; deuromlijsting westzijde; veertien rouwborden en begraversbord; wijzerplaat in de koorsluiting. Librije met inhoud; latrine in beschilderde kast. Kerkvoogdenkamer met betimmering en goudleer. Klokkenstoel met gelui bestaande uit een klok van Antoni Wilkes, 1657, diam. 122,6 cm en een klok van een anonieme gieter, 15de/16de eeuw, diam. 55,6 cm. Mechanisch torenuurwerk, 1754.

Westertoren

De Westertoren. Foto: A. Roks

Deze met hout omklede Friese klokkenstoel is 20 meter hoog en dateert uit 1519. De toren is in 1609 verhoogd in verband met plaatsing van het uurwerk. De scheef staande toren is in 1877 door middel van een nieuwe buitenbetimmering visueel recht gezet. Van dit type staan er in Nederland nog drie waaronder één in Sneek. De laatste restauratie vond plaats in 1973. Het uit de Zuidertoren afkomstige en uit 1524 daterende uurwerk is tussen 1990 en 1992 gerestaureerd door de ‘’Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk’’.

Orgel

Het instrument in de Westerkerk is erg oud. De kast dateert uit 1549 en is gemaakt door Hendrik Niehoff. Het had drie manualen en een aangehecht pedaal, maar er is niets bekend van dit oude orgel. Vanaf maart 1679 maakten Roelof en Johannes Duyschot een nieuw orgel in de oude kast, die in 1683 klaar was. Ze gebruikten wel veel van het bestaande pijpwerk. Het instrument werd in 1741 gereviseerd door Christiaan Müller. De specificatie van dit instrument is te vinden in het boek 'Dispositien der merkwaardigste kerk-orgelen' uit 1774 van Joachim Hess. De gebroeders Van Dam hebben het orgel in de jaren 1837/1838 opnieuw gerestaureerd dankzij een schenking van de weduwe A. de Vries. In 1888 vervingen ze de balg door nieuwe. De organist van dit moment, R.G. Crévecoeur, adviseerde het orgel niet te restaureren, maar te vervangen door een nieuw en eigentijds instrument. In 1896 werd het interieur uit de orgelkast verwijderd en bouwde de firma Steenkuyl & Recourt een nieuw orgel in de oude kast. Het was een pneumatisch instrument met twee manualen en een onafhankelijk pedaal. Het klavier werd in het rugwerk geschoven, dat verder leeg bleef. Op woensdag 3 mei 1899 zou het orgel kunnen worden ingehuldigd. In het jaar 1955 bracht de firma Flentrop enkele wijzigingen aan in de stoplijst. De Cornet op het Hoofdwerk werd vervangen door een Sexquialter, de Salicionaal op het Bovenwerk door een Prestant 4', de Vox Célèste door een Fluit 2' en een Octaaf 4' werd op het Pedaal geplaatst in plaats van de Cello 8'. De Salicet 4' van het Bovenwerk werd opgeschoven naar een Quint 2 2/3'. Van 1986 tot 1990 onderhield orgelbouwer Jan Bruijn het Steenkuyl-orgel. Hij maakte op het Rugwerk een nieuwe mechanische console met drie manuele bewegingen en een nieuwe windlade voor negen registers. Voor de Prestant 8' werden de prospectbuizen van Duyschot aangesloten. Bruijn wijzigde ook enkele registers bij het Hoofdwerk en Bovenwerk. In 2003 verwijderde Flentrop het volledige interieur van het orgel. De Steenkuylpijpen worden in de kerk bewaard met de bedoeling om er een tweede orgel in de kerk van te bouwen. Deze plannen werden later echter geannuleerd. De orgelkast is in 2010 door Flentrop gerestaureerd. In 2018 zijn drie orgelbouwers gevraagd een plan te maken voor een nieuw orgel in de Niehoff-kas. De keuze viel op het plan van de firma Verschueren. De eerste fase in de bouw van het orgel werd in 2021 afgerond.

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 30 oktober 2007.

Het griezelevenement ”Temple of Doom”, dat vrijdag in de Westerkerk van Enkhuizen zou plaatsvinden, is afgelast. Het bestuur van stichting De Westerkerk en organisatiebureau Ajamko hebben dit besloten omdat christelijke Enkhuizers het griezelfestijn niet gepast vonden in de monumentale kerk.

Het griezelevenement was bedoeld om geld bijeen te brengen voor de restauratie van het kerkorgel. In de Westerkerk zou een griezelroute worden gemaakt, waarbij licht en geluid als schrikeffecten zouden worden gebruikt. Vanaf tien uur ’s avonds zou bovendien op een groot scherm in de kerk de occulte film ”Van Helsing” draaien.

Christelijke Enkhuizers maakten het bestuur van de Westerkerk en het organisatiebureau duidelijk dat zij dit niet passend vonden in de kerk. „Op straat zijn wij hierover door mensen aangesproken”, vertelt Richard Lijnsvelt van stichting De Westerkerk. Ook is de stichting erover benaderd door de fractievoorzitter van de ChristenUnie in Enkhuizen.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Orgel


Zerken