Handelingen

Wijk bij Duurstede, Markt 22 - Grote Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Grote Kerk, St. Jan Baptist
Genootschap: PKN Hervormde gemeente Wijk Bij Duurstede
Provincie: Utrecht
Gemeente: Wijk bij Duurstede
Plaats: Wijk bij Duurstede
Adres: Markt 22
Postcode: 3961BC
Inventarisatienummer: 04540
Jaar ingebruikname: 15e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 39695


Geschiedenis

Historische kerk met indrukwekkende, onvoltooide toren. Oorspronkelijk gewijd aan St. Johannes de Doper. De toren had een bekroning moeten krijgen, die leek op die van de Domtoren in Utrecht.

De historie van de bouw van de Grote Kerk te Wijk bij Duurstede begint omstreeks 1300, toen een kleine eenbeukige kruiskerk werd gebouwd. Deze kerk had een vrijstaande toren. In het begin van de 15e eeuw werden de zijbeuken aangebouwd. De kerk werd toen een driebeukige hallenkerk. Bisschop David van Bourgondië ( ± 1427 - 1496) gaf in 1486 opdracht tot de bouw van de huidige laatgotische bakstenen toren en vergroting van de kerk. Omstreeks 1523 is het dwarsschip gereedgekomen. Er werden ook stenen gewelven aangebracht. Dit gebeurde in 1532 ook boven de noordbeuk. Bij het schip en de zuidbeuk is dit niet meer gerealiseerd. In 1579 is het koor van de kerk door brand verwoest en nooit meer opgebouwd. In 1593 zijn op de dichtgemetselde oostelijke muur van de kerk de Tien Geboden geschilderd.Deze schildering is onder een dikke kalklaag gekomen tijden de kerkrestauratie van 1968-1976. In de noordbeuk van de kerk hangen wapenborden uit de 18e eeuw. Op de borden komen de wapens voor van predikanten, ouderlingen en diakenen die in die tijd in de kerk hebben gediend In de zuidbeuk staan restanten van regerings- of herenbanken. In deze banken die werden gebruikt door stadsbestuurders, liggen kussens met het stadswapen en het jaartal 1713 of 1715 geborduurd. Het interieur van de kerk werd laatstelijk in 2008 gerestaureerd.

De Grote Kerk is in gezamenlijk gebruik door de Hervormde Gemeente (van Gereformeerde Bond signatuur) en de Protestantse Gemeente.

Grote Kerk vanuit het zuidwesten. 11-09-2010 AR
opname 12-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
opname 12-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
opname 12-09-2009 foto. Edward Ippel. Hoorn.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.
opname 24-05-2010 foto. © AvD.

Monumentomschrijving Rijksdienst

HERVORMDE KERK, eertijds KAPITTELKERK. Groots van opzet, onvoltooide kruisbasiliek. Koor verdwenen. Bouw in het laatst van de 15de eeuw aangevangen. Zuiderzijbeuk van een oudere periode. Toren met rijke behandeling, bleef tot tweede geleding onvoltooid. De kerk bezit een schilderij van omstreeks 1500 het ontwerp van de toren weergevend. Inwendig gedeelte steen overwelfd, kapitelen met bladornamenten. In de noorderzijbeuk overblijfselen van koorgestoelten tot herenbanken vertimmerd. a. Hoofdorgel. Van oorsprong orgel met Hoofdwerk en Borstwerk, in 1628-1629 gemaakt door A. Kiespenning. In 1717 gewijzigd door M. Verhofstad. In 1819 verving J.C. Friedrichs het Borstwerk door een Rugpositief. Bij de restauratie in 1980 door Van Vulpen is de toestand van 1717 hersteld en werd het orgel uitgebreid met een vrij Pedaal. b. Koororgel. Het Rugpositief dat in 1819 aan het hoofdorgel door Friederichs werd toegevoegd, werd in 1980 omgebouwd tot een eenklaviers koororgel. Klokkenstoel met gelui van vier klokken, bestaande uit een klok van W. van Wou, 1506, diam. 163, een klok van H. de Borch, 1519, diam. 143 cm, een klok van een anonieme gieter, 1515, diam. 112 cm en een klok van J.A. de Grave, 1717, diam. 86 cm.

In de media

  • Uit Reformatorisch Dagblad, 15 augustus 2006.

Sinds vorige maand staat de toren van de Oude Kerk in het centrum van Wijk bij Duurstede in de steigers. De toren, die eigendom is van de burgerlijke gemeente, was al lange tijd dringend aan restauratie toe. In mei vielen er stenen uit de toren, wat gevaar opleverde. Daarom werden er hekken omheen gezet. Onder andere het voegwerk wordt nu onder handen genomen. Het kerkgebouw, dat eigendom is van de kerkelijke gemeente, wordt tijdens de restauratie gewoon gebruikt. De hoofdingang bevindt zich weliswaar in de toren, maar gedurende de herstelwerkzaamheden maken de kerkgangers gebruik van een andere ingang. De eeuwenoude kerk zelf is toe aan groot onderhoud, maar de diensten kunnen gedurende de werkzaamheden gewoon doorgaan. In 1982 werd een grondige restauratie afgerond.

  • Uit Reformatorisch Dagblad, 24 juni 2008.

De renovatie van het interieur van de Grote Kerk aan de Markt in Wijk bij Duurstede nadert haar voltooiing. Zaterdag beleggen de hervormde gemeente en de protestantse gemeente een speciale bijeenkomst waarin het resultaat van de restauratie wordt gepresenteerd.

Tijdens deze bijeenkomst zullen ds. A. Bloed, predikant van de hervormde gemeente, en J. Meuleman, namens het college van kerkrentmeesters lid van de beheerscommissie en de restauratiecommissie, het woord voeren. De muzikale omlijsting wordt verzorgd door het SOW-koor onder leiding van Elien van der Meer en organist Wim Breunesse.

Er zijn korte rondleidingen langs markante punten van het kerkgebouw. Met behulp van een expositie wordt het verloop van de restauratie in beeld gebracht. Voor de kinderen is er een speurtocht en een knutseltafel.

  •  ; Uit Reformatorisch Dagblad, 04 november 2016

De Grote Kerk in Wijk bij Duurstede krijgt een Engels koororgel. Dat meldt voorzitter Sjoerd Vredenberg van het bestuur van de Stichting Concerten Grote Kerk (SCGK) van Wijk bij Duurstede. Hij spreekt van een „in vele opzichten uniek project.” Op aanraden van twee jonge organisten van de kerk, Pim Schipper en Sander Booij (beiden werkzaam in de orgelbouw), heeft het SCGK-bestuur een romantisch orgel van Harrison & Harrison uit 1883 gekocht. Het kwam vrij vanwege sluiting van de St. Peter’s Church in Bishop Auckland (Durham, UK). „Het betreft een schitterend en tot de verbeelding sprekend instrument van grote kwaliteit. Het lijkt zeer goed inpasbaar in de Grote Kerk van Wijk bij Duurstede en is fraai aanvullend aan de twee orgels. Een onmiskenbaar Engels romantisch orgel!”, zo is te lezen in de brochure ”Het windpark aan de Markt”, die de stichting in juni uitgaf. Het orgel (twee klavieren, achttien stemmen) wordt in eigen beheer gerestaureerd en geplaatst in de Grote Kerk van Wijk bij Duurstede. In oktober is het instrument in Engeland gedemonteerd en overgebracht naar Nederland. Naar verwachting zal het eind 2018 in Wijk bij Duurstede voor het eerst te horen zijn.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur