Handelingen

Oudkarspel, Dorpsstraat 878 - Allemanskerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Allemanskerk, Maartenskerk
Genootschap: PKN Protestantse gemeente Langedijk - Noord te Noord-Scharwoude
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Langedijk
Plaats: Oudkarspel
Adres: Dorpsstraat 878
Postcode: 1724NR
Inventarisatienummer: 05999 en 06000
Jaar ingebruikname: 16e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 23927

Geschiedenis

Historische kerk met toren, met een bewogen, uiterst interessante (recente) geschiedenis. Ned. Hervormde Kerk, oorspronkelijk gebouwd als R.K. kerk, gewijd aan St. Maarten (Martinus van Tours). 15e eeuws koor en pseudobasilicaal schip. 13e eeuwse bakstenen toren.

In 1868 is deze oorspronkelijk sobere historische kerk uitgebreid, en als Ned. Hervormde uitbundig verbouwd in neogotische stijl. Daarbij kreeg de toren een neogotische spits.

In 1873-1874 is een prachtig Adema-orgel in de kerk geplaatst, boven de ingang. Op 9 juni 1969 is deze neogotische "versie" van de kerk, inclusief alle inventaris, en de toren, door brand volledig verwoest.

Mede dankzij grote inspanningen van de locale gemeenschap is deze kerk na die brand herbouwd, maar dan in de oorspronkelijke sobere vorm, o.a. toren zonder spits, en heringewijd in 1972. In het koor zijn toen 4 moderne, kleurrijke glas-in-loodramen aangebracht. Ook is in het koor toen een nieuw orgel geplaatst, zie hieronder.

In 2001 zijn nog 2 kleurrijke moderne ramen toegevoegd, dankzij een gift; die 2 ramen herinneren aan 4 kerkgebouwen in Noord-Scharwoude, die nu niet meer (als kerk) bestaan. De officiële naam van deze kerk is onverminderd "St. Maartenskerk", maar in de volksmond heet deze kerk sinds 1972 "Allemanskerk", wegens de hulp van "alleman" bij de wederopbouw na de brand. In 2009 heeft de toren een onderhoudsbeurt gehad.

Nadere informatie over, en vele afbeeldingen van, o.a., de ramen en het oude en nieuwe orgel zijn te vinden op de website van de Protestantse Kerk Langedijk-Noord.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Ned. Hervormde Kerk. 15e Eeuws koor en sterk gewijzigd pseudobasilikaal schip, geheel hersteld na brand in 1970. 13e Eeuwse bakstenen toren, sterk gewijzigd in 1868 en uitgebrand in 1970.

  • Jaartal brand is hier onjuist: 1969 i.p.v. 1970.

Orgel

Voormalig Adema-orgel

In de oude dorpskerk van Oudkarspel wilde men graag een nieuw orgel laten bouwen, dat groter was dan dat in de andere dorpen (Schagen, Winkel, Valkkoog). De opdracht werd gegeven aan de gebroeders Adema, die een sterk Frans-georiënteerd orgel bouwden met 31 stemmen, verdeeld over twee klavieren en pedaal. Op de lade van het pedaal was nog plaats gereserveerd voor een Bazuin 16'. In 1952 werd het instrument gerestaureerd door Flentrop. Op 9 juni 1969 ging de kerk in vlammen op, en ook het orgel is verloren gegaan. Inmiddels is in de herbouwde kerk een nieuw orgel gebouwd door Schreurs, eveneens in Frans-romantische stijl.

Adema-orgel

De oude dorpskerk van Oudkarspel ging in 1969 in vlammen op. Na de herbouw van het gebouw werd het verbrande orgel van de gebroeders Adema uit 1874 vervangen door een nieuw instrument van de hand van opvolgers Hubert en Antoine Schreurs. Zij bouwden een orgel op de begane grond, geïnspireerd door de orgels van Cavaillé-Coll. Het werd in gebruik genomen op 29 september 1972 met een bespeling door de organist van de kerk, Hendrik Timmerman. Het orgel is in 1972 gebouwd door de firma Adema's Kerkorgelbouw (Hubert Schreurs) te Amsterdam.

In de media

  • Uit Het Vrije Volk d.d. 10 juni 1969

De monumentale Nederlands Hervormde kerk van Oudkarspel is gisterenmiddag geheel uitgebrand. Slechts wat muurresten en een deel van de toren bleven behouden. Het schip van de kerk werd in 1868 herbouwd. Het koor dateerde van 1570. Het orgel, een Adema-orgel, was bijna honderd jaar oud en behoorde tot de mooiste van Noord-Holland. Oorzaak is waarschijnlijk het overspringen van vonken van een lasapparaat dat bij herstelwerkzaamheden werd gebruikt.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Na de brand

Interieur