Handelingen

Enschede, Lasondersingel 102 - Lasonderkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Lasonderkerk
Genootschap: Nederlands Gereformeerde Kerken
Provincie: Overijssel
Gemeente: Enschede
Plaats: Enschede
Adres: Lasondersingel 102
Postcode: 7514BS
Inventarisatienummer: 10073
Jaar ingebruikname: 1927
Architect: Stuivinga, J. en Th.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 510627

Geschiedenis

Monumentale beeldbepalende interbellumkerk met toren. Gebouwd als Nederlands Hervormde Kerk. Vanaf 1971 in gebruik als Nederlands Gereformeerde Kerk (NGK).

In 2002 werd bekend dat de Ned. Geref. Kerken van Enschede-Noord en –Zuid op termijn samengevoegd zouden worden. Er werden toen nog diensten gehouden in de Ned. Geref. Lasonderkerk (= vm. Ned. Herv.) en in de gehuurde Ned. Herv. Vredeskerk. In de Vredeskerk is zondag 30 april 2006 de laatste NGK-dienst gehouden. Alles concentreert zich sindsdien op de Lasonderkerk. (47-02/56-06)

opname 1979 © AvD.

Monumentomschrijving Rijksdienst

De LASONDERKERK is in 1927 in opdracht van de Kerkvoogdij der Nederduitsch Hervormde Gemeente te Enschede gebouwd. De architecten J. en Th. Stuyvinga uit Zeist maakten het ontwerp dat is geïnspireerd op Scandinavische bouwkunst. Het gebouw is nu in gebruik bij de Nederlandse Gereformeerde Kerk. Het beeldhouwwerk van het ingangsportaal is gemaakt door Mej. L.E. Beyerman uit Amsterdam. De gebrandschilderde glas-in-loodramen zijn naar een ontwerp van H. Veldhuis van het Delftse glasatelier 't Prinsenhof vervaardigd door de firma L. Schouten uit Delft. De glazen zijn ontworpen in een drukke beweeglijke stijl met kleine stukjes glas in levendige kleuren. Het interieur is inclusief de eikehouten preekstoel ontworpen door de gebroeders Stuyvinga, het beeldhouwwerk aan de kansel en de orgelkas is van de hand van Joh. H. Schreuder uit Amsterdam. Het orgel zelf valt niet onder de bescherming. De geschilderde tekst boven de ingang en de in Art Deco stijl beschilderde kapitelen van de kolommen in de kerk zijn door de heer en mevr. Visser uit Zeist aangebracht. De eerste steen is in juli 1927 gelegd door Maria Catharina Briët en Jan Herman Alexander van Heek. De kerk staat op de hoek van de Lasondersingel en de Blijdensteinlaan schuin tegenover het Rijksmuseum Twente. De hoofdingang bevindt zich in de noordgevel aan de Lasondersingel. Het gazon met grote eiken rond de kerk wordt afgescheiden door een haag tussen gemetselde pijlers.

Omschrijving

Kerk op centraliserende kruisvormige plattegrond met toren en ingangsportaal onder steile met antracietgrijze Hollandse pannen gedekte zadeldaken. Tegen de oostgevel is de kerkeraadszaal onder zadeldak aangebouwd. De gevels zijn opgetrokken in roodbruine handvormsteen en geleed met steunberen. Het iets uitgemetselde trasraam wordt afgesloten door een bruine zandstenen lijst. De vensters zijn uitgevoerd met bruine zandstenen kozijnen. Op de kruising een klein zeshoekig ventilatietorentje onder met koper gedekt schilddakje. De geveltop van het ingangsportaal is gevuld met siermetselwerk onder een klimmend keperboogfries van zandsteen. Een hardstenen stoep leidt naar de ingang in een diep portiek onder een met gebeeldhouwde zandstenen blokken omlijste spitsboog. Op de sluitsteen van de spitsboog een reliëf met het opschrift: "de handelingen der apostelen". In de zijwanden van het portiek spitsboogvormige nissen boven een zandstenen plint en dubbele paneeldeuren met decoratieve smeedijzeren gehengen. Aan weerszijden lantaarns onder koperen schilddakjes op natuurstenen kraagstukken met reliëfs van een vlucht duiven en een zwaan. De toren heeft een vierkante plattegrond, aan vier zijden vergulde wijzerplaten en drielicht galmgaten onder spitsbogen en een tentdak met windvaan. De topgevels van de transeptarmen (O en W) zijn voorzien van zandstenen dekplaten en aanzetstukken. De samengestelde grote vensters onder spitsbogen zijn bezet met gekleurde glas-in-loodramen, evenals de kleine rechtgesloten vensters aan weerszijden.

In de samengestelde vensters van het schip en de dakkapelletjes gekleurd glas-in-lood met geometrische patronen. In de oksel van de kruisarmen aan de westzijde een uitgebouwd portaal onder afgeknot schilddakje met een dubbele deur tussen twee steunberen. De blinde zuidgevel is voorzien van een schoorsteen.

De kerk heeft wit gestucte wanden boven een lambrizering van schoon metselwerk. De gewelven tussen de wit gepleisterde spitsbogen zijn met geverniste schroten betimmerd. Het originele bankenplan, de kansel en het orgelbalkon zijn bewaard gebleven. Op de samengestelde glas-in-lood-vensters in de transeptarmen zijn aan de oostzijde afgebeeld: de verheerlijking van Jezus op de berg en daaronder zeven taferelen met gelijkenissen uit het Nieuwe Testament. Aan weerszijden van het grote venster twee kleinere vensters met de zinnebeelden van de vier evangelisten. Het westelijke venster stelt Mozes op de berg Nebo voor en daaronder zeven taferelen uit het leven van Mozes. Aan weerszijden worden de voornaamste voorwerpen uit de tabernakel van Mozes voorgesteld. De ronde vensters in de noordgevel stellen de Alpha en Omega voor, het Begin en het Einde. In de kerkeraadszaal zijn een beschilderde houten schouw en de decoratieve kapconstructie bewaard gebleven.

Waardering

Kerk van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege:

  • de bijzondere op Scandinavische architectuur geïnspireerde bouwstijl
  • de hoge kwaliteit van het ontwerp in het oeuvre van de gebroeders Stuyvinga
  • de hoge mate van gaafheid van het exterieur en het interieur
  • de bijzondere glas-in-loodramen die een bepaalde stijl in het oeuvre van H. Veldhuis vertegenwoordigen
  • de zeer beeldbepalende situering aan de Lasondersingel tegenover het Rijksmuseum Twente

Orgel

Het orgel was gebouwd door NV. P. van Dam in 1927. Sinds 2009 maakt men gebruik van een elektronisch orgel. De boxen staan achter het loze front van het Van Dam orgel. Dit loze orgelfront is architectonisch wel onverminderd een belangrijk deel van de "aandachtswand".

In de media

Uit Nieuwe Rotterdamsche Courant, 16 November 1927.

Het sobere berichtje in het Avondblad van Maandag, vermeldende de inwijding van de Lasonder-Kerk te Enschede, zouden wij gaarne willen aanvullen. Want niet alleen betreft het hier een kerkgebouw van groote schoonheid, dat gerangschikt mag worden onder de mooiste nieuwe kerken van Nederland, maar bovenal is dit gebouw merkwaardig, omdat er aan ten grondslag ligt een gedachte, die, indien zij het fondament zou worden van alle nog te verrijzen kerken binnen het Ned. Hervormd Kerk-verband. meer dan iets anders den bloei van het godsdienstig leven aldaar zou bevorderen. Immers deze Lasonder-Kerk is in het leven geroepen door de Ovitius-stichting, welke in hare statuten en reglement heeft vastgelegd de zekerheid, dat deze kerk ten allen tijde ter beschikking zal zijn van een eventueel onderdrukte minderheid in de Hervormde gemeente te Enschede.

Aan dit schoone plan hebben orthodox en vrijzinnig tesamen gewerkt, en daarmede uiting gegeven aan hun goede voornemens voor de toekomst. Het resultaat van dit gezamenlijk optrekken in waardeering voor elkanders overtuiging is belichaamd in het schoone gebouw dat thans aan den Lasondersingel is verrezen.

Bij het overdenken van deze belangrijke gebeurtenis komt onwillekeurig de gedachte op aan zoo vele "onderdrukte minderheden" in onze Hervormd-kerkelijke samenleving. Hoe veel beter zou het er voor de Hervormde Kerk uitzien wanneer de gedachte der Ovitiusstichting weerklank vond in de harten der kerkelijke machthebbers. Dat zou meer en betere vooruitzichten openen dan een redevoering van den Olympus of een brochure van een enkeling, hoezeer op zichzelf te waardeeren als uitingen van een veranderende geestesgesteldheid bij de orthodoxie. Dan zou de buitenwereld zich niet meer kunnen vergapen aan het thans nog zoo vaak geziene schouwspel, dat twee groepen menschen, die beide de zaak van Gods Koninkrijk willen dienen, beginnen met elkander te bevechten, inplaats van gezamenlijk op te trekken voor hetzelfde heilige doel. Dan zou er eenheid en kracht zijn, waar nu verdeeldheid en dientengevolge zwakte is.

Moge de Ovitius-gedachte zich niet alleen tot Enschede blijven beperken.

Externe lnks

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur