Handelingen

Dodewaard, Waalbandijk 58 - Hervormde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Hervormde Kerk
Genootschap: PKN Hervormde gemeente Hien En Dodewaard
Provincie: Gelderland
Gemeente: Neder-Betuwe
Plaats: Dodewaard
Adres: Waalbandijk 58
Postcode: 6669MA
Sonneveld-index: 11234
Jaar ingebruikname: 12e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: hervormde kerk
Monument status: Rijksmonument 12933 (kerk); 12934 (toren)


Geschiedenis

Historische dorpskerk met toren. Oorspronkelijk gewijd aan ???? .

In een onderzoek, gehouden door het Rijksbureau voor Oudheidkundig Bodemonderzoek, is komen vast te staan dat de kerk gebouwd is omstreeks 1050. In een acte van 1188 wordt onder de goederen van de Graaf van Dalen de parochie Dodewaard voor het eerst genoemd. In een brief uit 1316 wordt gesproken van een kerspelkerk, waarin zich een kostbaar kruis zou hebben bevonden, dat toen reeds een zekere vermaardheid genoot en wegens de "onveiligheid" in Dodewaard, naar de collegiale kerk van St.Walburg in Arnhem is overgebracht. In deze brief uit 1316 van Reinald I van Gelre wordt Dodewaard, dat zijn reliekkruis aan Arnhem moest afstaan, een onveilige en volkloze plaats genoemd. De tendens van deze brief wettigt echter de twijfel over de juistheid van deze vermelding. Reinald zocht een reden om het kruis aan de pas gevestigde en door hem begiftigde kerk in Arnhem te kunnen schenken. De kerk van Dodewaard komt voor op een kerkenlijst van 1395. In de bevestiging van een schenking werden op 16 oktober 1410 "de kirspelen van Dodewerde ende van Hyen" vermeld. In 1613 werd de eerste predikant, Hermannus van Broekhutzen, "in de kerkdienst van Hien en Doyweert" bevestigd.

  • 1995 - Doordat na een dreigende dijkdoorbraak in 1995 de Waalbandijk breder gemaakt is, zie je verschillende foto's waarop eerst de weg strak naast het koor liep, zie de zes onderstaande foto's uit 1989-1993. Later is deze weg anderhalve meter verderop omgelegd.
  • 2021 - Door het stijgende rivierwater heeft de historische Dorpskerk in de Waal gestaan in 2021. Het gebouw uit de 12e eeuw is een rijksmonument en staat half in de Waalbandijk gebouwd. De tweede kerk in de gemeente, Hien, is inmiddels verkocht aan een autobedrijf en staat nu leeg.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kerk

De Hervormde Kerk is een eenbeukige, tufstenen romaanse kerk van omstreeks de 11de - 12de eeuw. Omstreeks 1920 zijn de transeptarmen ingekort in verband met verbreding van de Waalbandijk. De nieuwe noord- en zuidgevel kregen in Romaniserende stijl vijf kleine aaneengerijde rondboogjes op korte natuurstenen zuiltjes en venstertjes, met glas in lood. Toen is ook de aan noordzijde gelegen consistorie vergroot. Het koor dateert uit 1840, dit is herbouwd nadat het middeleeuwse koor in 1705 wegens bouwvallig is gesloopt. Tot de inventaris behoren vier kronen, 17de eeuw; een preekstoellezenaar 1724, een 17de eeuwse kaarsenhouder op het voorlezersgestoelte, orgelfront uit 1896.

Plattegrond. Tekening: A. Roks

Toren

De toren is een zwaar aangelegd romaans bouwwerk, opgetrokken uit tufsteen waarschijnlijk omstreeks 1100. De toren is in een vrij vroeg stadium in tufsteen verhoogd, waarbij de oorspronkelijke galmgaten gedicht werden. oorspronkelijk had de toren twee romaanse rondboog ingangen aan de zuid- noordzijde. Deze dichtgemetselde openingen zijn nog net boven het maaiveld te ontdekken. Rond de 16de eeuw is de huidige gotische ingangsnis in de westzijde geplaatst. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk Goslink en Hendrik Ruempol, Laren, 1754, met inscriptie: Goslink en Hendrik Ruempol 1754, later voorzien van elektrische opwinding. Aan de muur van de kerk is een stenen zonnenwijzer ingemetseld.

Orgel

Het orgel is in een bestaande kas uit 1896 gebouwd. Het voormalige binnenwerk had 8 stemmen op het manuaal en aangehangen pedaal en werd geleverd door Van Druten. In 1957 verving de firma Koch het binnenwerk echter door een nieuw met kegelladen en electro-pneumatische tractuur.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur