Handelingen

Beek en Donk, Kapelstraat 31 - Leonardus de Noblac (1897 - 2013)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: H. Leonardus de Noblac
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Laarbeek
Plaats: Beek en Donk
Adres: Kapelstraat 31
Postcode: 5741CA
Sonneveld-index 07007
Jaar ingebruikname: 1897
Architect: Franssen, C.J.H.; Roffelsen, C. (uitbreiding)
Huidige bestemming: Zorgwoningen
Monument status: Rijksmonument 520151

Geschiedenis

Kerk in het voormalige dorp Donk. Neogotische kerk met toren; karakteristiek werk van architect Caspar Franssen. Uitbreiding, o.a. met zijbeuken, 1929 n.o.v. architect Cornelis Roffelsen. Plan sluiting enkele jaren na 2012. Tot 1894 was er sprake van een parochie in Beek en Donk, nl. de Parochie Sint Michaël. In het jaar 1894 kwam er van het Bisdom toestemming voor het oprichten van een nieuwe parochie, die de naam St. Leonardus parochie zou krijgen. De toestemming voor het bouwen van een nieuwe kerk de Leonardus kerk werd uiteindelijk in 1896 gegeven. De tot standkoming van de nieuwe kerk is een verhaal apart. Reeds in juni 1880 wordt er gesproken over een tweede parochie in Beek en Donk. De toenmalige Pastoor van de Sint Michaël parochie was een groot tegenstander van de opsplitsing. Hij heeft zich veel moeite getroost om het te voorkomen. Maar uiteindelijk heeft hij bakzijl moeten halen. De Heer Piet van Thiel was de grote initiator bijgestaan door Antonius van Empel en Henricus Rooijakkers. De laatste twee waren beide wethouder in Beek en Donk. Voor het verkrijgen van toestemming voor de kerk moest eerst een financiële zekerheid gegeven worden. Dankzij de medewerking van velen werd een solide financiële opzet verkregen. Als architect van de kerk werd na lang aarzelen dhr. Fransen benoemd. Deze stond bekend als leerling van de bekende kerkenbouwer Cuijpers. Dhr. Welsing die alleen een onkosten vergoeding vroeg werd gepasseerd. Als doekje voor het bloeden ontving hij opdracht voor het ontwerp van de pastorie. Als bouwpastoor werd Jacobus Wouters benoemd. De totale kosten voor het tot stand brengen van de kerk en pastorie alsmede het afbreken van de noodkerk bedroegen Fl. 61.500. Aardig is om te vermelden dat het inkomen van de pastoor Fl. 1215.-bedroeg. De aannemer was H.Vereijken uit Bergeyk. Hij was met het bedrag van Fl. 31.872 voor de kerk veruit de laagste inschrijver. Tijdens de bouwfase ontstonden er dan ook financiële problemen. Het kerkbestuur zag zich genoodzaakt twee advocaten in de arm te nemen om de aannemer te dwingen zijn werk af te maken. In 1897 werd de kerk in gebruik genomen. Op 25 juni 1898 werd de kerk door de bisschop op plechtige wijze geconsacreerd. Tijdens de jaren 1920 bleek dat de kerk te klein was voor het aantal parochianen. Men besloot de kerk uit te breiden met twee zijbeuken. In 1929 werd onder architectuur van Roffelsen uit Helmond door aannemer van Doren uit Veghel de kerk uitgebreid voor de prijs van Fl. 34.000. De uitbreiding kostte dus meer als de nieuwbouw ca. dertig jaar eerder. Uit gegevens van het bisdom betreffende de inventaris blijkt dat vooral de beelden al vroeg mogelijk zelf al van het begin aanwezig waren.

  • (Bron:Website kerkelijke gemeente])
  • 2013 - De kerk is op 13-01-2013 definitief gesloten.
  • 2023 - In 2022-2023 verbouwd tot zorgwoningen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

De R.K. KERK van de H. Leonardus de Noblac is een oorspronkelijk driebeukige Neo-Gotische kruisbasiliek, in 1898 gebouwd naar een ontwerp van C. Franssen, Roermond. Het niet-georienteerde gebouw is in 1929 uitgebreid met twee zijbeuken door C. Roffelsen, Helmond. Sindsdien heeft de kerk een schip van vijf beuken.

Omschrijving

De H. Leonarduskerk heeft een aan de noordelijke zijde van de kerk gesitueerde toren met ingangsportaal, een schip van vier traveeen, een eenbeukig transept en een koor, bestaande uit twee traveeen en een driezijdig gesloten apsis. De kerk heeft zadeldaken met leien in Maasdekking. De gevels zijn opgetrokken in baksteen en spaarzaam versierd met hardstenen afdeklijsten, afzaten, dorpels en plint. Het muurwerk is gesierd met een keperboogfries en tandlijsten en wordt geschoord door zware steunberen, aan de noordelijke zijde bekroond door pinakeltorentjes. De ingangsfaçade met de toren, geflankeerd door uit de rooilijn springende vijfhoekige kapellen, zijn op de voor Franssen karakteristieke wijze versierd met natuurstenen beeldhouwwerk: kruisbloemen, wilmbergen en hogels. In de toren is een gedrukt spitsbogig portaal met, de wimberg bekronend, een kalkstenen hoogreliëf, voorstellende de H. Michaël. De opgeklampte deuren hebben een zwaar smeedijzeren beslag. In de gehele kerk zijn eenvoudige lancetvensters met bakstenen maaswerk.

De toren bestaat uit drie geledingen en wordt bekroond door een zeskantige, met leien bedekte spits met flankeerspitsjes. In 1929 heeft Roffelsen de kerk in aangepaste stijl uitgebreid door twee neo-gotische zijbeuken van vijf traveeën toe te voegen. In het interieur zijn onder meer van belang de twee eikehouten neogotische communiebanken uit omstreeks 1900, tien neogotische beelden uit omstreeks 1900, twee gepolychromeerde houten beelden van H.Leonardus en H.Jozef (J.Custers, 1899), de glas-in-loodvensters in priesterkoor, sacramentskapel en doopkapel (door Derix, Kevelaer-Goch, 1904-'08), in transept, zuid- en noordkapel (door Menke, Goch, 1922-'23 en 1944), en de kruiswegstaties (G. van Geffen, 1906 ("naar Anthony") en C. Boelen, Helmond, 1921).

Waardering

De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden en is tevens van belang voor de typologische ontwikkeling van de kerk in het het Interbellum. Het is van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van het late werk van C. Franssen en tevens van belang als voorbeeld van de vergroting van kerkgebouwen in een bij de oorspronkelijke situatie aansluitende stijl. Het heeft ensemblewaarden als visueel middelpunt van de deels industriële bebouwingskern rondom de Zuid Willemsvaart. Het is van belang vanwege de architectonische gaafheid van het ex- en interieur.

In de media

  • Uit Eindhovens Dagblad, 5 oktober 2015

Onder de naam DKDD (De Kerk Draait Door) wordt de plaatselijke bevolking betrokken in de zoektocht naar een nieuwe bestemming van de Leonarduskerk in Beek en Donk. Medio april volgend jaar wordt het DKDD-evenement gehouden. De Leonarduskerk Donk is in januari 2013 aan de eredienst onttrokken. Sindsdien is een groep betrokken inwoners druk bezig geweest met nadenken over en zoeken naar een nieuwe functie van het gebouw. Tot een concrete invulling heeft dat nog niet geleid. Het staat voor de werkgroep wel vast dat de inwoners van Laarbeek hard nodig zijn om herbestemming van de kerk tot een succes te maken. Zonder bezoekers geen activiteiten, zonder activiteiten geen herbestemming. Bovendien ís de kerk eigenlijk van de bevolking. In 2012 is hij met gemeenschapsgeld nog helemaal opgeknapt. De groep hoopt daarom op een kruisbestuiving tijdens DKDD tussen inwoners, het bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen. Al mag iedereen met een goed plan zich natuurlijk ook eerder al melden.

BEEK EN DONK - De kogel is eindelijk door de kerk: als het aan het parochiebestuur Zalige pater van Eustachius van Lieshout ligt komen er 25 appartementen in de leegstaande Leonarduskerk. Deze appartementen zijn specifiek voor ouderen die in de laatste fase van hun leven zitten.

Bart Werts 11-05-21, 14:49 Bron: ED

Sinds kerk in 2013 leeg is komen staan, zijn er allerlei oplossingen de revue gepasseerd. Zo werd al eens bekeken of het mogelijk was om er een binnenspeeltuin van te maken of een sportschool of muzieklokaal. Al deze initiatieven haalden het niet.

   Dit was voor ons de eerste kerk, een behoorlij­ke uitdaging dus
   Ir. Frank Snep. , Architect 

Kansrijker lijkt het plan waar nu het parochiebestuur - samen met architectenbureau Snep - zich sterk voor maakt: de bouw van 25 appartementen voor ouderen die een eind in de herfst van hun leven zijn gevorderd. ,,Zo krijgt de kerk een waardige bestemming,” vindt vice-voorzitter Kees van der Meij. Omwonenden positief

Van der Meij is al sinds de sluiting van de kerk betrokken bij de plannen voor de herbestemming. Hij heeft goede hoop dat het huidige voorstel de eindstreep gaat halen. ,,De laatste weken zijn we in gesprek geweest met omwonenden en die reageren allemaal positief.”

Een belangrijke voorwaarde is dat het pand aan de buitenkant hetzelfde blijft, het heeft immers een monumentale status. Het parochiebestuur koos daarom ook voor het Eindhovense Snep omdat dit bureau gespecialiseerd is in de herbestemming van onder andere kloosters. ,,Dit was voor ons de eerste kerk, een behoorlijke uitdaging dus,”reageert eigenaar ir. Frank Snep.

Wijzigen voor zorgfunctie hoeft niet.

De eerste schetsen die Snep op papier zette, vielen bij het parochiebestuur direct in goede aarde en ook wethouders Tonny Meulensteen en Monika Slaets-Sonneveldt van de gemeente Laarbeek hebben positief gereageerd op het plan. Een belangrijk voordeel is dat het bestemmingsplan voor het pand niet gewijzigd hoeft te worden: ,,Dat is maatschappelijk. De zorgfunctie valt daaronder,” stelt de architect.

Het is de bedoeling dat er grote ramen komen analoog aan de glas-in-loodconstructies die er nu al zijn. Op de begane grond komen twee huiskamers. Tevens is er een lift in de kerk voorzien waardoor bewoners makkelijk de appartementen kunnen bereiken op de tweede en derde etage. Bisdom, Monumentenzorg en Welstand

Op dit moment is er een principeverzoek voor de bouw ingediend bij de gemeente Laarbeek. Ook is er toestemming nodig van het bisdom, Monumentenzorg en Welstand. Van der Meij is daar positief over: ,,Er ligt een prachtig plan, ik verwacht niet dat deze organisaties ons gaan tegenwerken.”

Wanneer alle lichten op groen staan zouden de eerste bewoners volgens Snep in het najaar van 2022 hun intrek kunnen nemen in de nieuwe appartementen.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur