Handelingen

Amsterdam, Wittenburgergracht 25 - Oosterkerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Oosterkerk
Genootschap: Ned. Hervormde Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Amsterdam
Plaats: Amsterdam
Adres: Wittenburgergracht 25
Postcode: 1018MT
Inventarisatienummer: 04733
Jaar ingebruikname: 1671
Architect: Stalpaert, Daniël
Huidige bestemming: kantoren, culturele ruimte
Monument status: Rijksmonument 6444


Geschiedenis

Architectonisch zeer belangrijk kerkgebouw. Gebouwd als "Gereformeerde Kerk" in de late 17e eeuw, voor de toen in aanbouw zijnde buurt Kattenburg, een oostelijke stadsuitbreiding en arbeidersbuurt. Ingewijd in 1671. Typerend en goed voorbeeld van een zuivere centraalbouw, gebouwd volgens de richtlijnen van de Gereformeerde liturgie in de 17e eeuw. Vanaf ca. 1815 (onder het bewind van Koning Willem I) werd de kerk Nederlands Hervormd. Als Nederlands Hervormde Kerk buiten gebruik gesteld in 1962.

Ter vervanging werd toen op het "eiland" Oostenburg de "Oosterkapel" in gebruik genomen. Sinds 1962 raakte de Oosterkerk in langdurig verval, met onbekende bestemming, en bedreiging met sloop. Mede dankzij acties vanuit de omringende buurt, die eind jaren 1970 tot begin jaren 1990 drastisch is "gesaneerd" (sloop en nieuwbouw van woningen), is het kerkgebouw behouden gebleven. Gerestaureerd eind jaren 1970 - begin jaren 1980, inclusief inbouw van lage kantoorruimten, voor buurtvoorzieningen, in de vier hoeken. Sindsdien ook in gebruik als cultureel centrum. Het belangrijke Van Oeckelen orgel, waarop soms concerten, bevindt zich nog in de kerk.

Recente geschiedenis

Dit voormalige kerkgebouw wordt sinds 1986 beheerd door de Stichting Oosterkerk.

Omschrijving

Centraalbouw op vierkante plattegrond, bestaande uit een verhoogd middendeel in de vorm van een Grieks kruis. Vooruitspringend, lager hoofdportaal aan de Wittenburgergracht. Het dak (bestaande uit twee schilddaken die elkaar precies in het midden snijden) wordt bekroond door een achthoekige, houten middentoren. Zeer sobere, aan de classicistische bouwkunst ontleende, vormen. Het interieur bevat zandstenen pijlers, kroonlijsten en houten tongewelven over de hoofdbeuk.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Oosterkerk (1669-1671, ontwerp Adriaan Dortsman?). Gebouwd in de vorm van een Grieks kruis met lage zijruimten tussen de armen en uitspringende ingangspartij. Wanden bekleed door lisenen, koepeltoren op de kruising van de schilddaken. Inventaris. Orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk en vrij Pedaal, in 1871 gemaakt door P. van Oeckelen. Klokkenstoel met een klok van Pieter Hemony, 1671.

Aanvullende informatie

N.B. In Emmerich am Rhein, Duitsland, net over de grens, bevindt zich een kerk die qua architectuur wel héél sterk lijkt op de Oosterkerk: Christuskirche_Emmerich . Naar verluidt liet de architect van die kerk zich inspireren door Stalpaerts ontwerp voor de Amsterdamse Oosterkerk.

In de kerk in Emmerich heeft echter inbouw van een etage plaatsgevonden, waardoor de verticale ruimtewerking van het interieur verloren is gegaan.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur