Handelingen

Amsterdam, Gerrit van der Veenstraat 38 - Lutherkapel

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Lutherkapel
Genootschap: HAZ
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Amsterdam
Plaats: Amsterdam
Adres: Gerrit van der Veenstraat 38
Postcode: 1077EE
Sonneveld-index: 14322 04833
Jaar ingebruikname: 1929
Architect: G.J. Rutgers
Huidige bestemming: sportclub Saints & Stars
Monument status: Gemeentelijk monument



Geschiedenis

Gebouwd in 1929-1930 als Hersteld Evangelisch-Lutherse Kerk op de hoek van de Bachstraat en de toenmalige Euterpestraat (sinds 1945 Gerrit van der Veenstraat) naar ontwerp van architect G.J. Rutgers. Opdrachtgever was de "Stichting Fonds voor een eigen gebouw in de zuidelijke wijk der Hersteld Evangelisch-Lutherse Gemeente".

Daar de kerkenraad, om financiële redenen, weinig voelde voor de bouw van een nieuwe kapel of kerk, riepen vooraanstaande zakenlieden onder leiding van ds. P. Neideck de hierboven genoemde stichting in het leven voor de bouw. Men besloot tot productiebouw, dat wil zeggen een kapel met een aansluitend complex woonhuizen in de Euterpestraat. De kapel kostte 100.000 gulden. Op 7 december 1929 werd door ds. Neideck de eerste steen gelegd en op 14 september 1930 werd de kapel ingewijd. In de linker vestibule is een plaquette te zien die herinnert aan de bouw van de kapel en de inwijding op 14 september 1930. Ds. Neideck zou tot zijn dood in 1942 in de kapel voorgaan. De 150 kilo zware kerkklok van het gebouw werd in 1928 gegoten door John Taylor en Co in Loughborough, Engeland en werd in 2011 uit de toren gehaald en op de begane grond geplaatst. Het orgel is van Valckx & Van Kouteren. De beroemde Piet van Egmond was in de jaren dertig organist van de kapel.

Vanaf 1952 was het gebouw in gebruik als "gewone" Evangelisch-Lutherse Kerk. Als zodanig buiten gebruik in 1983, vervolgens Hersteld Apostolische Zendinggemeente tot 2018. Buiten gebruik sinds 2018. In 2020 is hier de sportschool Saints & Stars gevestigd, volgend op verbouwing van het interieur door BFAS architecten. Hierbij zijn zo veel mogelijk oorspronkelijke elementen van het gebouw, zoals glas-in-lood, het orgel en de lampen, bewaard gebleven.

Van de website van BFAS+ architecten: In 2018 is BFAS gevraagd een ontwerp te maken voor een exclusieve sportclub in de Lutherkapel op de hoek van de Bachstraat en de Gerrit van der Veenstraat. Dit gebouw - in 1929 ontworpen door de architect Rutgers - is sinds 2014 een gemeentelijk monument, hetgeen voor deze herbestemming inhield dat het straatbeeld geheel intact moest blijven en dat wijzigingen aan het oorspronkelijke interieur later weer ongedaan gemaakt moeten kunnen worden. De uitdaging was het vloeroppervlak aanzienlijk te vergroten zonder de uitgesproken architectuur van de oorspronkelijke ruimte teniet te doen. Om dit te bereiken is vier meter onder de kerkzaal een nieuwe kelder gebouwd en is er in de oorspronkelijke ruimte een nieuwe vloer gerealiseerd die in zijn geheel reversibel is. Deze vloer ligt op de oorspronkelijke tribunes en blijft geheel vrij van de oorspronkelijke balustrades die dan ook vanaf de begane grond nog steeds zichtbaar zijn. De verticale zichtlijn vanuit de entreeruimte naar de nok van de kap is bewaard gebleven door een grote vide te maken in het centrale deel van de plattegrond. Dit deel wordt op de begane grond geaccentueerd door een lounge-ruimte die net als alle overige interieurs vormgegeven is door Eric Kuster. Op het technisch vlak was de transformatie bijzonder complex en uitdagend waarbij veel en intensief is samengewerkt met de overige leden van het bouwteam. Van de oorspronkelijke kerk is met behulp van een 3D-scan (pointcloud) een heel precies 3D-model gemaakt zodat we hen inzicht konden bieden in de ingewikkelde constructies en de mogelijkheden die er waren om daarin de nieuwe installaties op te nemen. Het resultaat is dat zowel de constructies als installaties vrijwel onzichtbaar geïntegreerd zijn. Het oorspronkelijke karakter van de kapel is daardoor voor een groot deel intact gebleven.

Afbeeldingen

In de media

Exterieur

Interieur

Historische foto's

Foto's uit 2017. Copyright foto's: GJ Lobbes

Foto's uit 2020. Copyright: BFAS+