Handelingen

Alkmaar, Waagplein 2 - Heilige Geestkapel (Waaggebouw)

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Heilige Geestkapel (Waaggebouw)
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Alkmaar
Plaats: Alkmaar
Adres: Waagplein 2
Postcode: 1811JP
Inventarisatienummer: 00121
Jaar ingebruikname: 1450
Architect:
Huidige bestemming: waaggebouw
Monument status: Rijksmonument 7446


Geschiedenis

Historische kapel, vanaf eind 16e eeuw in gebruik als Waaggebouw. Uitgebreid met rijk bewerkte renaissance oostgevel en sierlijke toren.

Het Waaggebouw heeft een interessante geschiedenis achter de rug die teruggaat tot de 14e eeuw. In die periode werd het gebouwd als Heilige Geestkapel. In het naastgelegen H. Geestgasthuis konden arme reizigers gedurende drie dagen en nachten gratis onderdak krijgen; ook werden er zieken verpleegd. In 1566 gaf de bisschop van Haarlem toestemming om het H. Geestgasthuis in te richten tot waaggebouw. In 1582 besloot men de waag over te brengen naar de grotere H. Geestkapel, die sindsdien niet meer als religieus gebouw in gebruik is geweest. (Bron:[1]

Monumentomschrijving Rijksdienst

Waag. In het waaggebouw zijn het drie traveeën lange schip en het niet uitspringende transept van de kapel van het v.m. H. Geesthuis bewaard gebleven (XV); ter plaatse van het koor verrees in 1582 de twee traveeën diepe waagruimte met rijk front, 1884 vernieuwd; de toren, steunend op vier pijlers in de kruising van de v.m. kapel werd gebouwd van 1597-1599. Het schip van de voormalige kapel heeft inwendig het oorspronkelijk eikenhouten tongewelf grotendeels behouden, bevat enige gotische consoles en is door twee houten vloeren verdeeld in een begane grond, een verdieping en een zolder. De transeptgevels vertonen moeten van hoog opgaande vensters. De waaggevel, opgebouwd uit baksteen met een rijke toepassing van natuursteen, bestaat uit vier geledingen: de gebosseerde onderbouw met drie rondboogpoorten, de verdieping met attische pilasters en de beide geledingen van de top, respectievelijk geleed door ionische en door Korintische pilasters; de gevelbekroning tenslotte is, evenals de hoekvullingen van de beide topgeledingen, samengesteld uit rolwerk en draagt een klein driehoekig fronton. In de onderste geleding van de geveltop het gebeeldhouwde wapen van Alkmaar. Twee beelden, het een de rechtvaardigheid, het ander de vrede voorstellend, twee pinakels en twee gebeeldhouwde vazen op de hoeken van de kroonlijsten van de geledingen verlevendigen de contour van de gevel. De toren bestaat uit een vierkante bakstenen onderbouw, een omgang met balustrade op consoles en een houten achtkant, dat de open spits met peerbekroning draagt. In de waagruimte ijzeren balansen (XVIId). Een klokkenspel, waarvan 9 klokken gegoten door M. de Haze 1688, en 38 moderne klokken. Uur- en trommelspeelwerk van Willem Sprakel, 1684. Klokkenstoel met luidklok van H. Wegewaert uit 1616, enkele buiten gebruik gestelde kleine sierklokjes M. de Haze 1688.

Externe links

Afbeeldingen