Handelingen

Zaandam, Gedempte Gracht 40 - Synagoge: verschil tussen versies

Uit Reliwiki

k
 
(15 tussenliggende versies door 4 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:Object]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
 
[[Categorie:MetKaart]]
[[Categorie:Syn]]
+
[[Categorie:Provinciaal monument]]
 +
[[Categorie:Buiten Gebruik]]
 
[[Categorie:Zaandam]]
 
[[Categorie:Zaandam]]
 
[[Categorie:Gemeente Zaanstad]]
 
[[Categorie:Gemeente Zaanstad]]
 
[[Categorie:Provincie Noord-Holland]]
 
[[Categorie:Provincie Noord-Holland]]
  
 +
{{#display_map:1506CE Gedempte Gracht 40 Zaandam, Netherlands|type=hybrid}}
  
 
{|  
 
{|  
 
! colspan="2" style="background-color:Deepskyblue; color:white;" | Algemene gegevens
 
! colspan="2" style="background-color:Deepskyblue; color:white;" | Algemene gegevens
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Genootschap :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Genootschap:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Israëlitisch
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Israëlitisch
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Gemeente :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Provincie:
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Zaanstad
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Noord-Holland
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Plaats :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Gemeente:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Zaandam
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Zaanstad
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Adres :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Plaats:
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Gedempte Gracht 40
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Zaandam
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Provincie :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Adres:
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Noord-Holland
+
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Gedempte Gracht 40
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Jaar ingebruikname :
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Postcode:
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | 1506CE
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Inventarisatienummer:
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | 00612
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Jaar ingebruikname:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | 1865
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | 1865
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Naam:
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Synagoge
 +
|-valign="top"
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Architect:
 +
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Immink, L.J.
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Huidige bestemming:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Huidige bestemming:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | winkel
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | winkel
 
|-valign="top"
 
|-valign="top"
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Naam:
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Monument status:
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Synagoge
+
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Provinciaal monument
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Architect :
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Immink, L.
 
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Monument-status:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightskyblue; width:200px;" | Gemeentelijk Monument
 
|-valign="top"
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | Inventarisatienummer:
 
| style="text-align:top; background-color:Lightgrey; width:200px;" | 00612
 
 
|}
 
|}
  
 
==Geschiedenis==
 
==Geschiedenis==
  
[[Afbeelding:00612 Zaandam vm. Synagoge 1865 bg. 1974 Gedempte Gracht 40 NH. opname 1961 © André van Dijk Veenendaal..jpg|thumb|300px|opname 1961 © AvD.]]
+
[[Afbeelding:00612 Zaandam vm. Synagoge 1865 bg. 1974 Gedempte Gracht 40 NH. opname 1961 © André van Dijk Veenendaal..jpg|thumb|300px|opname 1961 © AvD.]]
 +
 
 +
Voor de financiering van de bouw is een loterij opgezet die, blijkens een advertentie in de Schiedamsche Courant van 21 maart 1864, zelfs landelijk aandacht kreeg (zie onder In de media).
 +
 
 +
Deze synagoge is gebouwd naar ontwerp van L.J. Immink, die toen stadsarchitect van Zaandam ws, en wiens oeuvre o.a. ook de Doopsgezinde Kerk "De Doofpot", aan het Oosteinde, en de toren van de Oostzijderkerk bevat.
 +
 
 +
Buiten gebruik als synagoge 1974; nu winkel KPN, waartoe plafond ingebouwd.
 +
 
 +
Er zijn al jaren ideeën, c.q. plannen, om deze Synagoge ooit een waardiger herbestemming te geven. De eigenaar van het gebouw, een vastgoedbedrijf, vraagt echter een veel hogere overnameprijs dan de Gemeente Zaanstad kan/wil betalen.
  
 +
Eind 2012 is over de (toen ontdempte) Gedempte Gracht tegenover de synagoge een voetgangersbrug aangelegd, waarvan de ijzeren brugleuningen bestaan uit Davidsterren. Ook is hier toen een gedenksteen geplaatst. Deze brug heet "Davidsbrug".
  
Buiten gebruik 1974; nu winkel KPN. Er zijn ideeën, c.q. plannen, om deze Synagoge ooit een waardiger herbestemming te geven.
+
* Aan de Westzanerdijk, een smalle weg in het westen van Zaandam, ligt een relatief kleine, maar monumentale joodse begraafplaats, waar ook nu soms nog begraven wordt. Op 4 mei 's middags is hier ook altijd een Dodenherdenkingsplechtigheid.
 +
 
 +
* 2019 Er lijkt schot te zitten in het streven naar een waardiger gebruik van de synagoge. Een religieuze synagoge met joodse vieringen zal het niet meer worden, maar wel ruim waardiger dan de huidige KPN winkel.
 +
 
 +
==In de media== 
 +
<gallery>
 +
Afbeelding:Zaandam Joods 18640321 002SC loterij.jpg|Loterij; Schiedamsche Courant 21-03-1864
 +
Bestand:Schermafbeelding 2016-04-02 om 08.42.42.png
 +
Bestand:Schermafbeelding 2016-03-31 om 09.19.15.png
 +
</gallery>
 +
 
 +
; Uit deorkaan.nl, 17 januari 2017
 +
 
 +
De eigenaar van het gebouw van de voormalige synagoge, Dela-vastgoed, heeft toestemming gegeven om de tekst op de buitenmuur van de synagoge terug te plaatsen.
 +
Dit maakte dominee Sjaak Visser net bekend tijdens de kleine ceremonie waarbij hij een houten bord met de tekst overhandigde aan wethouder Addy Verschuren.
 +
Dominee Sjaak Visser en Piet van Tellingen namen het initiatief om houtbewerker en kunstenaar Peyman, die vluchtte uit Iran, te vragen het bord te maken. Hiermee vragen zij aandacht voor het gebouw waarvan zij vinden dat het een meer passende invulling verdient.
 +
 
 +
Vandaag is het precies 75 jaar geleden dat Zaandam als eerste gemeente in Nederland Jodenvrij werd gemaakt.
  
 
==Afbeeldingen==
 
==Afbeeldingen==
 
+
====Exterieur====
 
<gallery>
 
<gallery>
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam (2).jpg|opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam.
+
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam (2).jpg|opname JvN 31-05-2009
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam.jpg|opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam.
+
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam.jpg|opname JvN 31-05-2009
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam (3).jpg|opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam.
+
Afbeelding:00612 Zaandam vm.Synagoge 1865 bg.1974 nu winkels Gedempte Gracht 40 NH. opname 31-05-2009 foto. Job van Nes. Zaandam (3).jpg|opname JvN 31-05-2009
 
Afbeelding:Zaandam.voormalige Synagoge.29 juli 2009.61-15.vanuit vm.Geref.Kerk Vinkenstraat.jpg|opname JvN 29-07-2009
 
Afbeelding:Zaandam.voormalige Synagoge.29 juli 2009.61-15.vanuit vm.Geref.Kerk Vinkenstraat.jpg|opname JvN 29-07-2009
 +
Bestand:Zaandam-Synagoge-AntonvD-2016-001.jpg|Foto:Anton van Daal (2016)
 +
Bestand:Zaandam-Synagoge-AntonvD-2016-002.jpg|Foto:Anton van Daal (2016)
 +
Bestand:Zaandam-Synagoge-AntonvD-2016-003.jpg|Foto:Anton van Daal (2016)
 +
Bestand:Zaandam-Synagoge-AntonvD-2016-004.jpg|Foto:Anton van Daal (2016)
 
</gallery>
 
</gallery>

Huidige versie van 11 sep 2019 om 17:07


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Genootschap: Israëlitisch
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Zaanstad
Plaats: Zaandam
Adres: Gedempte Gracht 40
Postcode: 1506CE
Inventarisatienummer: 00612
Jaar ingebruikname: 1865
Naam: Synagoge
Architect: Immink, L.J.
Huidige bestemming: winkel
Monument status: Provinciaal monument

Geschiedenis

opname 1961 © AvD.

Voor de financiering van de bouw is een loterij opgezet die, blijkens een advertentie in de Schiedamsche Courant van 21 maart 1864, zelfs landelijk aandacht kreeg (zie onder In de media).

Deze synagoge is gebouwd naar ontwerp van L.J. Immink, die toen stadsarchitect van Zaandam ws, en wiens oeuvre o.a. ook de Doopsgezinde Kerk "De Doofpot", aan het Oosteinde, en de toren van de Oostzijderkerk bevat.

Buiten gebruik als synagoge 1974; nu winkel KPN, waartoe plafond ingebouwd.

Er zijn al jaren ideeën, c.q. plannen, om deze Synagoge ooit een waardiger herbestemming te geven. De eigenaar van het gebouw, een vastgoedbedrijf, vraagt echter een veel hogere overnameprijs dan de Gemeente Zaanstad kan/wil betalen.

Eind 2012 is over de (toen ontdempte) Gedempte Gracht tegenover de synagoge een voetgangersbrug aangelegd, waarvan de ijzeren brugleuningen bestaan uit Davidsterren. Ook is hier toen een gedenksteen geplaatst. Deze brug heet "Davidsbrug".

  • Aan de Westzanerdijk, een smalle weg in het westen van Zaandam, ligt een relatief kleine, maar monumentale joodse begraafplaats, waar ook nu soms nog begraven wordt. Op 4 mei 's middags is hier ook altijd een Dodenherdenkingsplechtigheid.
  • 2019 Er lijkt schot te zitten in het streven naar een waardiger gebruik van de synagoge. Een religieuze synagoge met joodse vieringen zal het niet meer worden, maar wel ruim waardiger dan de huidige KPN winkel.

In de media

Uit deorkaan.nl, 17 januari 2017

De eigenaar van het gebouw van de voormalige synagoge, Dela-vastgoed, heeft toestemming gegeven om de tekst op de buitenmuur van de synagoge terug te plaatsen. Dit maakte dominee Sjaak Visser net bekend tijdens de kleine ceremonie waarbij hij een houten bord met de tekst overhandigde aan wethouder Addy Verschuren. Dominee Sjaak Visser en Piet van Tellingen namen het initiatief om houtbewerker en kunstenaar Peyman, die vluchtte uit Iran, te vragen het bord te maken. Hiermee vragen zij aandacht voor het gebouw waarvan zij vinden dat het een meer passende invulling verdient.

Vandaag is het precies 75 jaar geleden dat Zaandam als eerste gemeente in Nederland Jodenvrij werd gemaakt.

Afbeeldingen

Exterieur