Handelingen

Sint Agatha, Kloosterlaan 26 - Sint Agatha

Uit Reliwiki

Versie door JvN (Overleg | bijdragen) op 8 nov 2019 om 10:57 (o.a. wijziging genootschap)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Kloosterkapel St. Agatha
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Cuijk
Plaats: Sint Agatha
Adres: Kloosterlaan 24
Postcode: 5435XD
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 15e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: archief / kerk met graven H. Agatha
Monument status: Rijksmonument 11630

Geschiedenis

Het kruisherenklooster van Sint Agatha is het oudste klooster van Nederland: de kruisheren wonen er onafgebroken sinds 1371. Na een bloeiperiode in de Middeleeuwen, maakte het klooster tijdens de Reformatie en Franse Tijd een moeilijke periode door. Mede dankzij goede contacten met de Oranjes, wisten de kruisheren de 17e en 18e eeuw, waarin kloosters eigenlijk verboden waren, te overleven. Vanaf 1840 begon een nieuwe bloeiperiode. Sint Agatha werd het moederhuis en opleidingshuis van de kruisheren. Vanaf 1960 nam het aantal bewoners geleidelijk aan af. In 2006 vestigde zich in een deel van het klooster het 'Erfgoedcentrum voor Nederlands Kloosterleven'. In dit project participeren ca. 100 orden en congregaties in Nederland. Nu velen van hen hun laatste kloosters in Nederland sluiten, brengen zij in Sint Agatha hun erfgoed onder: archieven, bibliotheekmateriaal en voorwerpen. Ook de kruisheren bewaren in Sint Agatha een rijke collectie cultuurgoed. Met name de bibliotheek, met enkele handschriften die rond 1500 ter plaatse werden geschreven, geniet grote bekendheid. Al het kloosterlijk erfgoed dat in Sint Agatha bijeen wordt gebracht, wordt voor belangstellenden ontsloten en toegankelijk gesteld (zie: [1]).

Monumentomschrijving Rijksdienst

KRUISHERENKLOOSTER St.Agatha. Gesticht in 1371, in de Tachtigjarige Oorlog verwoest, in 1612 herbouwd, later meermalen verbouwd en uitgebreid, in 1906 ten dele gesloopt. Na oorlogsschade hersteld in 1949. 15e eeuwse eenbeukige kapel met driezijdige koorsluiting en met kruisribgewelven; 15e, 16e en 17e eeuwse grafzerken in de muren ingemetseld. Kloostergang ten dele bewaard (15e eeuw); aan de oostzijde zes en aan de zuidzijde twee van baksteen gemetselde en door een spitsboog omsloten gekoppelde spitsboogvensters met rond bovenlicht in natuurstenen omlijsting. Kloosterpoort met korfboog- openingen, beeldnissen en jaarsteen (1644); boven de boog het wapen van de orde. In het klooster elf geschilderde portretten van prioren uit de jaren 1648-1855; geschilderde portretten van generalen van de orde; zes gebrandschilderde glaspanelen uit de 17e eeuw in de kloostergang, andere dergelijke panelen in het klooster. 17e- en 18e eeuwse beelden, waaronder Madonna op de maansikkel, met rijk gesneden voetstuk met cherubimkopjes. Klokkenstoel met twee klokken van anonieme gieters, resp. uit 1647, diam. 59 cm. en uit 1914. Mechanisch torenuurwerk M.van de Kerkhof, 1947. Voorts zijn beschermd de tot het klooster behorende afscheidingen van het kloosterterrein, aan de noord- en zuidzijde gevormd door een fraaie, in baksteen opgetrokken, waarschijnlijk 17e eeuwse muur met beren, aan de westzijde, tussen het hoofdgebouw en het poortgebouw met een uit 1906 daterende, bakstenen muur. (Oostzijde van het terrein wordt afgescheiden door een coniferenhaag).

MIP omschrijving (MIP nummer: MK022-000931)

  • Naam monument: Kruisherenklooster St. Agatha
  • Bouwperiode: 1371
  • Gevels en materialen: Baksteen, tufstenen lijsten.
  • Vensters en deuren: Deels ijzeren kleine roederamen, deels spiegelruiten. Kerk met glas-in-lood ramen.
  • Dak en bedekking: Zadeldaken met verbeterde Hollandse pannen, kerk met oud Hollandse pannen.
  • Constructie: 17e en 18e Eeuwse beelden, waaronder Madonna op de maansikkel, met rijk gesneden voetstuk met cherubijnkopjes. Twee luidklokken, in 1647 gegoten.
  • Bijgebouwen: Kloosterpoort (nr. 22) met korfboog-openingen, beeldnissen en jaarsteen (1644); boven de boog het wapen van de orde. Kleine roederamen. Gepleisterd.
  • Interieur: In het klooster elf geschilderde portretten van prioren uit de jaren 1648 -1855; geschilderde portretten van generalen van de orde; zes gebrandschilderde glaspanelen uit de 17e eeuw in de kloostergang, andere dergelijke panelen in het klooster.
  • Bijzonderheden: Gesticht in 1378, in de Tachtigjarige Oorlog verwoest, in 1612 herbouwd, later meermalen verbouwd en uitgebreid, in 1906 ten dele gesloopt. Na oorlogsschade hersteld in 1949.
  • Omschrijving: 15e Eeuwse eenbeukige kapel met driezijdige koorsluiting en met kruisribgewelven. 15e, 16e en 17e eeuwse grafzerken in de muren ingemetseld. Kloosteringang ten dele bewaard (15e eeuw); aan de oostzijde zes en aan de zuidzijde twee van baksteen gemetselde en door een spitsboog omsloten gekoppelde spitsboogvensters met rond bovenlicht in natuurstenen omlijsting. Het kloosterterrein, prominent aan de Maas gelegen omgeven door een bakstenen muur met steunberen. Een der kloostervleugels bestaat uit een bejaardentehuis (ca. 1960) van drie bouwlagen op de plaats van een neogotische vleugel waarvan de raamtraceringen aan de kloosterhofzijde bewaard bleven. Op het terrein nog een boerderijgebouw met verhoogde middentravee (circa 1950).

Externe links

Afbeeldingen