Handelingen

Oosterhout, Markt 17 - Basiliek Sint Jan de Doper

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object:
Genootschap:
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Oosterhout
Plaats: Oosterhout
Adres: Markt 17
Postcode: 4901EP
Inventarisatienummer: 08019
Architect:
Bouwjaar 15e eeuw
Jaar ingebruikname:
Oorspronkelijke bestemming: Rooms-Katholieke kerk
Huidige bestemming: Rooms-Katholieke kerk
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
31673



Geschiedenis

Plattegrond. Bron: Kerken in het Bisdom Breda, Auteur: Ton van Nijnatten. Uitgeverij: Buijten en Schipperheijn B.V. juni 2004.

Grote (neo)gotische kerk met toren.

Uit opgravingen is bekend dat er in 1277 op deze plek al een romaans driebeukig kerkje stond. Rond 1473 begon met de vervanging van dit kerkje door een kerk in gotische stijl. In 1493 was de kerk voltooid. Aan de toren werd gebouwd van 1519 tot 1552. Deze was geïnspireerd door de toren van de Grote Kerk van Breda. In latere eeuwen is de kerk diverse malen verbouwd.

Hoewel de overgrote meerderheid van de Oosterhoutse bevolking tijdens de Tachtigjarige Oorlog rooms-katholiek bleef, kwam de Sint-Janskerk na de Vrede van Münster in 1648 in protestantse handen. In 1809 kwam de kerk door een besluit van Lodewijk Napoleon terug in katholieke handen. Voorwaarde was dat de katholieken 7.000 gulden betaalden als bijdrage voor een nieuw protestants kerkgebouw aan de Rulstraat.

Restauraties:

De kerk werd in 1881-1883 grondig gerestaureerd en verbouwd door architect P.J.H. Cuypers. Hierbij werden de stenen gewelven hersteld en de kerk verbreed met twee zijbeuken. Ook waren er ingrijpende restauraties in de jaren 1975 tot 1977 en in 2000. De kerk is nooit helemaal afgebouwd.

Ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van de parochie en de afronding van de verbouwing, werd de kerk in 1977 door paus Paulus VI verheven tot basilica minor.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Kerk

R.K. Kerk van St. Jan. Gotische kruiskerk uit de tweede helft van de 15e eeuw, bestaande uit een zeven traveeen diep, driezijdig gesloten koor met kapellen langs de twee westelijke traveeën, en een onvoltooid gebleven toren uit 1519-1527. In 1880-1882 door P. Cuypers en J. van Langelaar tot vijfbeukige kerk uitgebreid. In de kerk kolommen van baksteen met natuursteenlagen, kruisribgewelven in het koor en zijn zijkapellen, evenals in de sacristie.

Toren

Toren van baksteen met rijke toepassing van natuursteen voor speklagen, pinakels, friezen en traceringen. Klokkenstoel met klok van A. en P. Petit, 1763, diam. 128 cm.

Pastorie

Jr.k. Pastorie. Herenhuis uit het begin van de 19e eeuw, met kroonlijst op klossen, ingang met kroonlijst op voluutvormige consoles. Stoeppalen en hek.

CultuurHistorische Waardekaart

jk 01-09-2010

Kerk

  • Bouwperiode: 1519-1527
  • Bouwstijl: Gotiek
  • Gevels en Materialen: Handvorm bakstenen gevels, uitbreidingen in machinale baksteen. Hardstenenwater- en cordonlijsten. Kalkstenen maaswerk, blindtraceringen en pinakels. Maaswerk in laat-gotische stijl met lancetten, visblaasmotieven en driepassen.
  • Dak en Bedekking: Zadeldaken, eindschilden, lei in maasdekking.
  • Bijgebouwen: Tegen de toren een gietijzeren H. Hartbeeld, H.M. Hagenaars en Zonen, Oosterhout 28-7-1919.
  • Interieur: Houten neo-gotische zoldering.

Pastorie

  • Bouwperiode: 1800-1850
  • Gevels en Materialen: Gepleisterde, gevoegde gevel. Hardstenen plint. Kroonlijst op klossen.
  • Vensters en Deuren: Omlijste vleugelpaneeldeur met bovenlicht.
  • Dak en Bedekking: Zes- en achtruits schuifvensters met Louvre luiken. Schilddak, geglazuurde oud Hollandse pannen.
  • Bijgebouwen: Ter weerszijde een koetshuis, gepleisterde gevel met inrijpoort, schilddak, oud Hollandse pannen. Hardstenen stoep en trappen.
  • Bijzonderheden: Hardstenen stoep met zes stoeppalen en smeedijzeren hekwerk.

Orgel

In de R.K. Sint Janskerk is in 1890 een Maarschalkerweerd-orgel geplaatst. In 1965 werd een vervangend orgel geplaatst. Maar door een gezamenlijke krachtsinspanning van kerk en Oosterhoutse gemeenschap is 1 oktober 2006 het oorspronkelijke orgel, gerestaureerd en wel, weer in gebruik genomen. Na een restauratie van anderhalf jaar is het Maarschalkerweerdorgel in de R.K. St Jansbasiliek woensdag 10 mei 2006 weer teruggekomen naar de kerk. De eerste bespeling vond plaats op 1 oktober 2006.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur

Hieronder een serie binnenfoto's. 1e en 2e zijbeuk enz. betekent: gerekend vanaf middenschip. 2e zijbeuken zijn dus de buitenste van het vijfbeukige schip. Bij het apart openen van elke foto is een nadere omschrijving te zien.

Orgels

Hoofdorgel (Maarschalkerweerd)

Koororgel (Verschueren)

Tekening

Folder