Handelingen

Esbeek, Dorpsstraat 8 - Adrianus

Uit Reliwiki



Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Adrianus
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Hilvarenbeek
Plaats: Esbeek
Adres: Dorpsstraat 8
Postcode: 5085EG
Inventarisatienummer: 07488
Jaar ingebruikname: 1936
Architect: Vervest, F. en Buijtenen, J.C. van
Huidige bestemming: buiten gebruik (2013)
Monument status: Rijksmonument
Monumentenbordje 2014.jpg
518903

Geschiedenis

Kerk met oude toren (verbouwd) van de voorgaande kerk. Aan de eredienst onttrokken zondag 23 juni 2013. Plannen voor herbestemming/verbouwing.

2017 - Luid applaus van de publieke tribune en een knallende kurk van een fles champagne op de binnenplaats van het gemeentehuis. De droom van Esbeek wordt werkelijkheid. Donderdagavond stemde de gemeenteraad van Hilvarenbeek unaniem in met het plan om de leegstaande Adrianuskerk te kopen en te verbouwen tot Samenwijsaccommodatie (SWA).

Monumentomschrijving Rijksdienst

Inleiding

R.K. KERK en KAPEL van de parochie H. Petrus Banden in Tradionalistische bouwtrant uit 1937, naar ontwerp van architect F. Vervest en ir. J.C. van Buijtenen. De architectuur van kerk en kapel is tevens geïnspireerd door het werk van architect Kropholler. De bijbehorende pastorie ligt oostelijk van de kerk. De bouwkosten bedroegen f 43771,66. De kerkwijding vond plaats in 1937 door Mgr. Diepen. Van 1888 tot 1936 stond op deze plaats een neo-gotische kerk met toren van architect Hendriks uit Oss. Bij de bouw van de nieuwe kerk is de oude toren van 1888 ommanteld. Verder is gebruik gemaakt van de oude fundering van de kerk. Na de plaatsing in 1898 van een beeld van St. Cornelius in de vorige kerk wordt de parochie van Esbeek een bedevaartsoord. In 1937 wordt tegelijk aan de noordkant van de nieuwe kerk de kapel gebouwd toegewijd aan St. Cornelius.

De tweede patroonheilige van de kerk is de martelaar van Gorkum Adrianus van Hilvarenbeek. In 1572 was deze priester Adrianus, afkomstig uit Esbeek, in handen gevallen van de geuzen en opgehangen in Gorkum.

Omschrijving

De kerk is een driebeukige kruisbasiliek met een schip van vier traveeën.

In het zuidwestelijke deel van het middenschip ingebouwd een vierkante klokketoren met uurwerk en luidklokken. Het priesterkoor heeft een driezijdige sluiting. Het schip is voorzien van een zadeldak, het noorder- en zuidertransept van schilddaken en de zijschepen van lessenaarsdaken. Alle daken zijn bekleed met natuursteen leien. De toren is bekroond door een achtzijdige naaldspits met smeedijzeren kruis.

Het opgaande werk bestaat binnen en buiten uit rood-paarse handgevormde kloostermoppen gemetseld in wildverband, met een minimale toepassing van natuursteen. De spitsboogvensters in zijbeuken en middenschip zijn twee aan twee gekoppeld.

De kerk heeft een open sporenkap met een gebonden gebint (balk met sleutelstuk, muurstijl en korbeel). In de kerk een zandstenen kruisweg en Corpus Christi uit 1937 van beeldhouwer Albert Termote uit Den Haag.

Naast de kerk de Corneliuskapel met een buitenaltaar. De kapel heeft een zadeldak gedekt met oud-Hollandse pannen.

Aan de straat een erfafscheiding van een schansmuur met ezelsrug.

Waardering

De kerk met kapel is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden en de vorming van kerkdorpen, in het bijzonder de stichting en uitgroei van een bedevaartsplaats. Het is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de dorpskerk en vanwege de inventaris.

Het heeft architectuurhistorisch belang door de aan de landelijke context aangepaste stijl en de detaillering en is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architecten Vervest en Van Buijtenen. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering, verbonden met de ontwikkeling van het kerkdorp. Het is gaaf bewaard gebleven.

MIP omschrijving (MIP nummer: KL054-000981)

  • Naam monument: H. Adrianus
  • Bouwperiode: 1889 tot: 1937
  • Gevels en materialen
  • Baksteen en natuurstenen aanzetstenen.
  • Dak en bedekking: Zadel- en lessenaardaken. Leien.
  • Bijgebouwen: Kruisbeeld, kruiswegstaties en kerstgroep van Albert Termote (Den Haag).
  • Bijzonderheden: Klokkentoren van kerk uit 1889, ommanteld in 1937. Driebeukige kruiskerk. Op het kerkhof groot stenen crucifix. Bezijden de kerk een openluchtaltaar in open kapel.

Afbeeldingen