Handelingen

Welsum, Zijlweg 5 - Hervormde Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object: Hervormde Kerk
Genootschap: Hervormde gemeente Welsum
Provincie: Overijssel
Gemeente: Olst-Wijhe
Plaats: Welsum
Adres: Zijlweg 5
Postcode: 8196KJ
Inventarisatienummer: 10663
Jaar ingebruikname: 1830
Architect:
Huidige bestemming: Protestantse Kerk
Monument status: Rijksmonument 31451



Geschiedenis

Kerkje met historische zadeldaktoren.

De historie van de kerk te Welsum gaat terug tot de middeleeuwen. Op het eind daarvan, namelijk in 1475, werd een (rooms-katholiek) torentje gebouwd, dat nu met de kerkzaal een geheel vormt. Aan de westkant werd een kapel bijgebouwd. Het kapelletje dat van hout was moet omstreeks 1730 zijn afgebrand. De toren bleef staan. Een pentekening van de in de omgeving bekende Cornelis Pronk uit 1782 toont de toren zonder kapel. In datzelfde jaar kreeg de toren een zadeldak, dat er oorspronkelijk niet heeft opgezeten.

Een keerpunt in de geschiedenis van de kerk volgde in ongeveer het jaar 1828, toen de Hervormde kerkleden van het westelijk van de IJssel gelegen overwegend agrarische dorpje een eigen gemeente mochten gaan stichten en niet meer behoefden te kerken in de Olster Hervormde kerk. Het classicaal kerkbestuur had er toestemming voor gegeven, omdat er kort daarvoor een veerpont was omgeslagen, waarmee de Welsummers op de zondagen moesten overvaren naar het ten oosten van de IJssel gelegen Olst. Vier (boeren)kerkleden zijn met hun initialen vereeuwigd in de noordelijke lange kerkmuur, waar de eerste steen voor de bij de toren aangebouwde nieuwe (stenen) kerk werd gelegd . Bestuurderen van dit werk, ter eere van Gods Werk, staat er verder op de steen als aanduiding.

De nieuwe kerk was in 1830 gereed. Op 10 februari 1830 kwamen de zes meest notabele personen ter vergadering bijeen. Voorzitter was dominee Eilerts de Haan, predikant te Olst. Er werd besloten tot het stichten van een eerste kerkenraad, waarvoor een dubbel viertal werd gesteld. Als ouderlingen werden gekozen Hendrik Voorhorst en Albert Logtenberg, en als diakenen Evert Voorhorst en Hendrik Willem Bredenoord. De eerste predikant was Louis Vroom die op 30 januari 1830 zijn intrede deed.

Tweehonderdvijftig zitplaatsen telde de kerk. Dit aantal is gereduceerd tot plm. 160 plaatsen, omdat Welsum te maken kreeg met een teruglopende bevolking. Met hoogtijdagen zijn er nog wel ruim 200 zitplaatsen te creëren. Gelukkig komt dit nog steeds voor.

Aan de zuidzijde ligt een oud cachot, waar eertijds de veldwachter boosdoeners in opsloot. Aan de noordzijde ligt het oude consistoriekamertje, waarvan de ruimte zo klein is dat de predikant, als hij zijn preek doornam, zich in zijn eentje in een benarde positie voelde. Daarom werd aan de oostzijde een nieuwe consistorie tegen de kerk aangebouwd. De consistorie is niet monumentaal.

De wanstaltige preekstoel, die sinds de kerkbouw een ware disharmonie bracht in de kerk, is verdwenen. Op advies van Monumentenzorg werd een uit 1700 daterende preekstoel in de kerk geplaatst. Deze preekstoel die een sierlijker karakter had- was afkomstig uit de afgebroken Hervormde kerk van Veenhuizen (Noord-Holland). De preekstoel kreeg in het oud-hollandse interieur (ongeveer 17de eeuw) een roos-bruine tint. (Bron:Website kerkelijke gemeente)

Monumentomschrijving Rijksdienst

Toren van de Ned. Herv. Kerk. De zijkanten van de toren door zadeldak van kerk ingebouwd. Simpel bouwwerk van plm 1500 met drie geledingen. De topgevels van het zadeldakje zijn 19e eeuws. Hierin gezwenkte spitsboogvormige openingen. In 2e geleding gedeeltelijk dichtgemetselde spitsboogvensters met gemetselde tracering. De open gedeelten daarvan doen als galmgaten dienst. Geledingen in geprofileerde baksteen. Klokkenstoel met klok van een anonieme gieter, 1560, diam. 50 cm. Mechanisch torenuurwerk, is buiten gebruik gesteld.

Orgel

Door een gift van duizend gulden van Angenita Logtenberg kon de Hervormde gemeente op 9 september 1866 een nieuw orgel in gebruik nemen. Een paar jaar geleden bleek een restauratie nodig. Op 10 november 2001 is het gerestaureerde orgel weer in gebruik genomen. (48-02)

Externe links

Afbeeldingen

Extern

Interieur