Handelingen

Sprang-Capelle, Hoofdstraat 36 - Synagoge

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam object:
Genootschap: Nederlandse Israëlitische Gemeente
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Waalwijk
Plaats: Sprang-Capelle (Capelle)
Adres: Hoofdstraat 36
Postcode: 5161PG
Inventarisatienummer: 07247
Jaar ingebruikname:
Architect:
Huidige bestemming: gesloopt
Monument status: geen



Geschiedenis

Capelle, Dorpgehugt 88 met een huissjoel; fragment kadastrale kaart 1813, bron SALHA

Dit adres, Hoofdstraat 36, heeft in het verleden verschillende benamingen en nummers gehad. Op de kadastrale kaart van 1813 staat de woning, gelegen ten westen van de Kerksteeg, aangegeven als nr. (H)24 (zie kaartje). Later is dit adres plaatselijk bekend (tussen 1827 en 1857) als Dorpgehugt 88.

Een Philip Heijman vestigde zich in de 18e eeuw te Capelle en woonde en werkte op dit stukje grond. Zijn dochter trouwde in 1815 met een uit Vianen afkomstige Philip Hakker die bij de familie Heijmans komt inwonen en het slachtersberoep van z’n schoonvader overneemt. Zij vormen een israëlitische familie zoals joden toen gebruikelijk werden aangegeven.

Drs. J.M. Rosendaal uit Waalwijk heeft een aantal publicaties op zijn naam staan waarin het joodse leven in de streek wordt beschreven. Over Capelle weet hij te melden dat ten huize van Philip Hakker een huissjoel gevestigd is geweest en dat door hem of door inwonende leraren godsdienstonderwijs is gegeven. De huissjoel, die in de voorkamer was gevestigd, werd een bijkerk als kleine synagoge, ressorterend onder het rabbinaat te Oisterwijk. De officiële erkenning vond plaats in 1820 bij de indeling van het synagogaal ressort Noord-Brabant. Deze synagoge zou tot ca. 1866 dienst hebben gedaan.

De kadastrale gegevens uit 1833 geven het volgende aan: perceel nr. H23 (tuin), H24 (huis, schuur en erf) en H25 (weiland) is eigendom van Philip Hakker. Na een aantal nummerwijzigingen gaat het in 1879 over op zoons Samuel en Moses.

De registers op de Personele Belasting melden het volgende: belastingschuldige van het huis, nu als nr. 79 genummerd, is in 1822 de wed. Philip Heijman (Jenneke Hartog, ovl. 1826), de schoonmoeder van Philip Hakker. In 1824 is zij nog steeds belastingschuldige en bovendien staat er vermeld: ‘na splitsing van hetgeen tot uitoefening van de Godsdienst verstrekt’. Dat is ook in 1825 het geval en in 1826 staat ze samen met Philip Hakkert als belastingschuldigen vermeld. Het jaar daarna staat alleen Philip Hakkert vermeld en is het huis bovendien vernummerd naar nr. 88. De jaren daarna blijft Philip belastingschuldige tot met een laatste vermelding in 1873. Het huis is dan inmiddels vernummerd van nr. 117 naar nr. 135.

Bij de volkstelling van 1850 waren op Dorpgehucht (de kern van Capelle) 144 huizen, 159 gezinnen en 803 personen, waaronder 6 mannelijke en 1 vrouwelijke Israëliet.

Externe links

Afbeeldingen

Bronnen