Handelingen

Nijkerkerveen, Nieuwe Kerkstraat 75 - Grote Kerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Grote Kerk
Genootschap: PKN Hervormde gemeente Nijkerkerveen
Provincie: Gelderland
Gemeente: Nijkerk
Plaats: Nijkerkerveen
Adres: Nieuwe Kerkstraat 75
Postcode: 3864EA
Inventarisatienummer: 11908
Jaar ingebruikname: 1908
Architect: Pothoven, J.
Huidige bestemming: hervormde kerk
Monument status: Gemeentelijk monument

Geschiedenis

Belangrijke neokerk met toren.

kopie ansichtkaart
opname 1961 © AvD.
kopie ansichtkaart
11908 Nijkerkerveen PKN. Hervormd GB. 1911 Nieuwe Kerkstraat 75 Gld.jpg

Geschiedenis; bron: hervormdnijkerkerveen.nl

Grote Kerk Nijkerkerveen Informatie

De naam van de familie Van Dijkhuizen (zie de plakette in het portaal) is nauw met de hervormde Gemeente van Nijkerkerveen verbonden. Rond de eeuwwisseling in 1900 verkeerde de bewoners van het buurtschap Nijkerkerveen in zeer armoedige omstandigheden. Kerkelijk behoorden zij tot de Hervormde Gemeente van Nijkerk. Dat hield in dat als de inwoners van het Veen naar de kerk wilden, een half uur moesten lopen. Echter sinds het jaar 1896 werd er elke zondagmiddag in één van de lokalen van de Christelijke school een kerkdienst gehouden. Later werd er ook catechetisch onderwijs gegeven. Dat was uiteraard een noodoplossing. Maar een eigen kerkgebouw te laten bouwen ging ver boven de begroting van de in armoede verkerende bewoners van het Veen. De heer Aalbert van Dijkhuizen te Nijkerk was zeer sterk bewogen met het buurtschap Nijkerkerveen; het was dan ook zijn wens dat er in Nijkerkerveen een kerkgebouw zou verrijzen, van waaruit de geestelijke zorg en bijstand van de bewoners verder kon plaatsvinden. Een ernstige ziekte en zijn overlijden maakten hem de uitvoering van deze plannen onmogelijk, maar zijn kinderen, zoon Aart van Dijkhuizen en dochter Wilhelmina van Dijkhuizen hebben op voortreffelijke wijze de plannen van hun vader verwezenlijkt, door een stijlvolle kerk te laten bouwen, die op 9 december 1908 ingebruik werd genomen, waarbij de familie Van Dijkhuizen zelf ook aanwezig was. De architect van de kerk was de heer Pothoven uit Amersfoort en het bedrijf dat de bouw van de kerk heeft gerealiseerd was de firma Blanken, eveneens uit Amersfoort. De reeds genoemde familie Van Dijkhuizen liet in het jaar 1911 ook een fraaie pastorie bouwen tegenover de kerk. Op 2 oktober 1911 werd de Hervormde Gemeente Nijkerkerveen tot een zelfstandige gemeente verklaard door de provinciale kerkvergadering van Gelderland. De naam van de familie van Dijkhuizen leeft voort in de van Dijkhuizenstraat in Nijkerkerveen.

De kerk werd op het einde van de jaren zestig uitgebreid door de scheidingsmuur tussen de kerkruimte en de achterliggende consistorie-kamer te verwijderen, en de preekstoel tegen de achtermuur te plaatsen. Zodoende kon het aantal zitplaatsen worden uitgebreid tot het huidige aantal van ± 450. In het jaar 1989 werden nieuwe glas-in-lood ramen aangebracht en in 1991 werd de nieuwe verlichting rondom de kerk gerealiseerd. In april 1992 werd het oude mechanische uurwerk van de toren vervangen door een elektrische en tevens computergestuurd uurwerk, waardoor de nieuwe wijzerplaten altijd de juist tijd aangeven. Tevens werd een nieuwe luidklok opgehangen, waardoor de toren over een zogenaamd Tweegelui beschikt. Dit tweegelui wordt nu gevormd door de oude luidklok uit 1908, met toonhoogte Cis met een gewicht van 225 kg. En de nieuwe klok met de lagere toonhoogte B, met een gewicht van 320 kg.

Op luidklokken staat meestal een randschrift.

Op de oude luidklok staat geschreven: s HEEREN stem roept u tot Hem . Op de nieuwe luidklok werd het volgende randschrift aangebracht (een oud-Nederlands rijm uit het jaar 1666): Zo menigmael gy hoort deez held ren klockeslagh gedenkt aandachtiglyk aan uwen jongsten dagh . Aan de andere zijde van de klok staat te lezen Soli Deo Gloria . Op deze wijze wordt elke zondag opgeroepen om op te gaan naar Gods huis. Zie wij staan gereed, om naar Gods Huis te gaan; kom, ga met ons en doe als wij! (Psalm 122:1).

In het jaar 1921 heeft de familie Van Dijkhuizen de kerkvoogdij een orgel, wat nu het rugwerk is, geschonken. Dit orgel was afkomstig uit de Gereformeerde Kerk te Ermelo en is gebouwd rond jaar 1800. Men vermoedt, dat het vroeger een balustrade-orgel is geweest. In 1930 is dit orgel gerestaureerd door de fa. Koch te Apeldoorn. In 1953 is het orgel wederom door genoemde firma gerestaureerd en tevens uitgebreid met een nieuw bovenwerk, wat nu het hoofdwerk is. Op 3 maart 1954 is toen het gerestaureerde en vernieuwde orgel in gebruik genomen. Daar de toestand van het orgel meer en meer verslechterde en het orgel op een minder adequate wijze werd onderhouden, werd het noodzakelijk geacht zowel het orgel als het kastwerk te restaureren en deels te vernieuwen. Deze restauratie is uitgevoerd door de fa. E. Leeflang BV te Apeldoorn. Het resultaat hiervan kunt u iedere kerkdienst beluisteren en zien. Op 6 februari 1982 is het gerestaureerde orgel in gebruik genomen. Het orgel telt zeven stemmen op het hoofdwerk, zes stemmen op het rugwerk en één op het pedaal. Het orgel wordt vakkundig en met regelmaat onderhouden door fa. Reil te Heerden.

In de media

Uit Reformatorisch Dagblad, 9 december 2008.

De hervormde gemeente te Nijkerkerveen herdenkt dinsdag dat ze honderd jaar geleden werd geïnstitueerd. Tijdens de speciale jubileumbijeenkomst vanavond worden in de kerk een predikantenbord en twee nieuwe tekstborden onthuld. De oorspronkelijke borden met de teksten: „Maranatha Jezus komt” en „Vrees niet geloof alleenlijk” gingen in 1969 bij een verbouwing van de kerk verloren. Ook wordt er dinsdagavond een nieuwe luidklok in gebruik genomen en zal het jubileumboek ”100 jaar Hervormd in ’t Veen” worden gepresenteerd.

In oktober 1894 stuurden 34 arme veenbewoners de kerkenraad van Nijkerk een smeekbrief waarin zij vroegen om godsdienstoefeningen en catechisaties in hun school. Pas in 1906 kwam er zicht op een eigen kerkgebouw. In dat jaar was er een legaat voor de kerkenraad van Willem Blokhuis ten behoeve van de bouw van een kerk in „het Nijkerker veen.” Blokhuis’ zwager Aalbert van Dijkhuizen (een meester-timmerman) kwam in dit jaar te overlijden, maar had dezelfde wens geuit. Zijn kinderen Aart en Wilhelmina van Dijkhuizen hebben in 1908 een kerk laten bouwen, en in 1911 een bijbehorende pastorie.

Orgel

Het orgel is in 1954 gebouwd door de firma B. Koch & Zoon (Apeldoorn). Voor het rugpositief is gebruik gemaakt van oudere bestanddelen, afkomstig uit een van ca 1800 daterend viervoets orgel. In 1981 restaureert de firma Ernst Leeflang (Jan Keijzer) te Apeldoorn het instrument. De kas van het Hoofdwerk en de speeltafel worden daarbij vernieuwd. Het pijpwerk wordt opnieuw geïntoneerd. In 2006 wordt het orgel gereinigd door de firma Gebr. Reil (Heerde) en ook dan vindt er een herintonatie plaats.

Dispositie
  • Hoofdwerk (manuaal 2): Prestant 8' - Holpijp 8' - Octaaf 4' - Quint 2⅔' - Octaaf 2' - Mixtuur 1⅓' 3-4 sterk - Trompet 8'.
  • Rugwerk (manuaal 1): Holpijp 8' - Salicionaal 8', vanaf c - Prestant 4' - Fluit 4' - Blokfluit 2' - Quint 1⅓'.
  • Pedaal: Subbas 16'.
  • Koppelingen: Hoofdwerk aan Pedaal - Rugwerk aan Pedaal - Rugwerk aan Hoofdwerk.

Mechanische sleepladen. Manuaalomvang: C-f3. Pedaalomvang: C-d1.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur