Handelingen

Loenen aan de Vecht, Prinses Margrietlaan 1 - Ludgerus

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Ludgerus
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Utrecht
Gemeente: Stichtse Vecht
Plaats: Loenen aan de Vecht
Adres: Prinses Margrietlaan 1
Postcode: 3632EA
Jaar ingebruikname: 1964
Architect: Sluijmer, J.
Huidige bestemming: kerk
Monument status: geen


Geschiedenis

Zaalkerk met bijgebouwen en opengewerkte klokkentoren, alle gegroepeerd rondom een voorhof. Het ontwerp van J. Sluijmer (Enschede) in modernistische en functionalistische vormen sluit aan bij de vernieuwde liturgische richtlijnen rond het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren 1960.

Een plan uit 2008 tot sloop van deze kerk, en nieuwbouw van een kleinere kerk met woningen, was in 2016 nog niet uitgevoerd, en bleek iets later ook van de baan.

Eind jaren 2010 is door vrijwilligers van de parochie aan de kerk enig noodzakelijk onderhoud gepleegd. Daarbij is de kerkzaal met relatief eenvoudige middelen kleiner en intiemer gemaakt. Begin 2020 is sprake van binnenkort noodzakelijke verdere onderhoudswerkzaamheden, met name aan het dak.

Gebouwomschrijving SKKN

Huidige kerk

De kerk en pastorie liggen aan de Prinses Margrietlaan (nr. 1 ) te Loenen aan de Vecht. Een open klokkentoren geeft toegang tot een binnenhof waaraan de ingangen van de kerk en de pastorie gelegen zijn. Kerk en pastorie zijn met elkaar verbonden door een bouwdeel waarin zich de sacristie en een parochiezaaltje (op de eerste verdieping) bevinden. Het complex werd gebouwd in 1963-1965 door het architectenbureau Joh. Sluijmer en Ir. J.H. Sluijmer te Enschede. De kerk zelf bestaat uit een grote kerkzaal met verhoogd koor. Tegen de westwand bevindt zich een orgelzolder. In de zuidwesthoek is een Mariahoek gerealiseerd. Omstreeks midden jaren 50 moesten de oude neogotische kerk en school aan de Kerklaan te Loenersloot hoognodig worden gerenoveerd. In eerste instantie maakte men nog plannen voor een ingrijpende renovatie, maar als snel werd de vraag gesteld of het niet beter zou zijn een nieuwe kerk en school te bouwen in de dorpskern van Loenen aan de Vecht. Deze locatie was centraler gelegen en bovendien zouden in deze omgeving verschillende nieuwe woningen worden gebouwd. Na geruime tijd werd op 2 juli 1957 de beslissing genomen om in elk geval de school te verplaatsen naar Loenen. Pas in 1962 volgde de definitieve beslissing om ook een nieuwe kerk te bouwen in de kern Loenen. Al onder het pastoraat van Antonius Vehmeijer (1954-1962) was er grond gekocht op het z.g. 'Rijzicht' te Loenen, met het oog op het bouwen van een nieuwe kerk en school. Op 20 november 1962 werd besloten de kerk daadwerkelijk op dit stuk grond te bouwen. Men had inmiddels al, met goedkeuring van kardinaal Alfrink, contact gezocht met het architectenbureau Joh. Sluijmer en Ir. J.H. Sluijmer te Enschede voor het maken van een voorlopig ontwerp voor de nieuwe kerk.
De al geplande rk-bijzonder school werd gebouwd naar plannen van Ir. Paardekoper te Lisse. Aannemer was Van Schaik te Loenen voor fl. 138.200,-. De eerste steen werd op 19 juli 1963 gelegd door pastoor A. Vehmeijer, oud-pastoor van Loenen. Op 25 mei 1964 werd de school in gebruik genomen.
Nadat op eerste paasdag 1962 in de oude kerk een stuk gewelf naar beneden kwam, besloot men te verhuizen naar een noodkerk. In het weekeinde werd de mis gevierd in het St. Jozefgebouw van de K.A.B. aan de Rijksstraatweg te Loenen. Door de week kon men terecht in het gymnastieklokaal van de oude school aan de Kerklaan. De oude kerk werd verkocht aan de kaasexporteur dhr. Molenkamp. De meeste kunstschatten en de inventaris werden verkocht aan een Amsterdamse antiquair.
Op 30 oktober 1963 vond de aanbesteding plaats voor de nieuwe kerk met bijgebouwen en pastorie. Bouwpastoor was Gerardus Koeleman (1962-1967). Het werk werd gegund aan de Fa. Van Kooten uit Nederhorst den Berg voor de prijs van fl. 317.000. Het bureau Sluijmer ontwierp een moderne kerk met ca. 440 zitplaatsen en nog 50 reserveplaatsen. Op 20 april 1964 gaf kardinaal Alfrink zijn goedkeuring aan het in ere herstellen van de oorspronkelijke patroon van de parochie te Loenersloot, de H. Ludgerus. Ten tijde van het pastoraat van Hugo Uytewaal, een groot Mariavereerder, was de kerkpatroon veranderd van de H. Ludger in de O.L.Vrouw van de Berg Carmel. Het feit dat de H. Ludger al voor de reformatie de patroon was van Loenen en omgeving was, was reden om de heilige wederom aan te stellen als patroon van de parochie.
Op zaterdag 20 juni 1964 werd door deken Mgr. A.M. Jansen uit Maarssen de eerste steen gelegd. De bouw vorderde snel en al op 23 maart 1965 kon de nieuwe pastorie in gebruik worden genomen. Op 3 april 1965 werd de kerk plechtig geconsacreerd door Bernardus Kardinaal Alfrink. Begin jaren tachtig, (1983-84), onder pastoor S.A.G. van Wiggen werd de toegangshal aan de zuidzijde van de kerk verbouwd tot mortuarium.

Pastorie

De pastorie is verbonden met de kerk en heeft twee bouwlagen en een plat dak. Momenteel wordt de pastorie niet bewoond. Een aantal ruimten op de begane grond worden gebruikt voor secretariaatswerkzaamheden.

Kerkhof

Het oude kerkhof aan de Kerklaan te Slootdijk werd opgericht onder het pastoraat van Cornelis Swildens (1817-1839). In de volgende jaren werd het verschillende malen vergroot. Op het kerkhof stond een kapel. Onder deze kapel bevond zich een grafkelder van de familie De Maret. De kapel werd eertijds gebruikt als rustaltaar bij de jaarlijkse Sacramentsprocessie op het kerkhof en in de pastorietuin. De kapel is nu verdwenen. De grafkelder is nog wel aanwezig maar is bouwvallig. In 1988 werd het kerkhof op verzoek van het kerkbestuur gesloten. De kerk heeft nog steeds het eigendomsrecht maar er vinden geen begrafenissen meer plaats. Momenteel worden de katholieke overledenen begraven op het katholieke deel van de Algemene begraafplaats te Loenen.

Vorige kerken

Het grondgebied waar thans Loenen gelegen is werd in de 10de eeuw door Otto I geschonken aan de St. Maartenskerk te Utrecht. Het is niet geheel duidelijk wanneer de eerste kerk te Loenen gebouwd werd. Het oudste deel van de middeleeuwse Ludgeruskerk (nu Hervormde Kerk) wordt gedateerd voor 1300.
Kerstmis 1578 is de kerk van Loenen in handen gekomen van de Hervormden. De laatste pastoor is bij name bekend, nl. Jacob Geerlofse. Gedurende ongeveer 75 jaar moesten de Roomsen van Loenen het zonder een bedehuis of pastoor stellen. Een groot aantal ging ter kerke te Oucoop of 't Hondert, gelegen aan de Amstel, waar een Benedictijn, Engelbertus Sevenhuizen (gestorven 1651), de zielzorg verrichte tot grote ergernis van dominee Johannes Kickius van Loenen (1644-1674). Verder werden de katholieken bediend, door de priesters die te Abcoude verbleven zoals Visscher, die 'Tot Loenersloot toe als pastoor bediend heeft'. Voor de reformatie strekte de parochie Abcoude zich immers uit tot Loenersloot.
Omstreeks 1654 stichtte de Ambachtsvrouwe van Loenen-Cronenburgh, Alexandrina van Stepraedt, vrouwe van Grunsfoort, een kerkje op Slootdijk. Slootdijk is een buurtschap gelegen tussen Loenen en Loenersloot en behoorde tot het de uiterste punt van Holland 'waar de onverdraagzaamheid niet zo groot was als in de provincie Utrecht'. Er werd een 'huys met een vergaderplaats of oratorium getimmert op een stukje lands door de Heeren van Loenen-Cronenburgh afgestaan'. Vermoedelijk is dit het gebouw dat is afgebeeld op de twee tekeningen door J.A. Crescent uit 1800 (zie inv. nrs. 22, 23). De eerste bij name bekende pastoor van Slootdijk is Johannes Heijmenberg (ca. 1655-1672), die vluchtte bij de inval van de Fransen. Tijdens zijn pastoraat en dat van zijn opvolgers ontstonden er steeds weer conflicten met Abcoude en later met andere naburige staties (o.m. Maarssen, Breukelen, Zuylen enz.) omtrent de grensscheiding van de statie Loenersloot (zie o.a. Van der Heijden, p. 25 e.v.).
Tijdens pastoor Dadelbeek (1797-1810) werd tot herstel van het in slechte staat verkerende gebouw overgegaan. Gedurende het pastoraat van Cornelis Swildens (1817-1842) werd het kerkhof aangelegd, de kerk vergroot en een toren aangelegd. Ondanks de verbouwingen werd reeds vijftien jaar later onder het pastoraat van Hugo Uytewaal (1856-1979) een zaalkerk in neogotische stijl gebouwd. Op 24 september 1857 werd deze nieuwe kerk aanbesteed voor een bedrag van fl. 21.200,-. De kerk werd gebouwd door Jan van der Lip, aannemer te Utrecht. Tevens werd toen besloten in plaats van St. Ludgerus, O.L.Vrouw van de Berg Carmel als patrones te kiezen. Op 5 november 1872 werd bovendien de nieuwe rk-school St. Ludgerus in gebruik genomen.
Omstreeks 1956 was de kerk door slecht onderhoud in zulk een slechte staat dat de kerk ingrijpend moest worden gerestaureerd. Uiteindelijk koos men ervoor een nieuwe kerk te bouwen en de kerk en school te verplaatsen naar de centraler gelegen dorpskern van Loenen aan de Vecht. Hier werd in 1963-65 de huidige kerk gebouwd. De oude kerk werd verkocht aan de kaasexporteur dhr. Molenkamp sr. In de oude kerk werd de textielfabriek 'Triumph' gevestigd. Later vestigde het Nederlands Laboratorium voor Filmtechniek zich in het oude gebouw. In 1991 ging het laboratorium failliet en werd de kerk verkocht aan de gemeente. Uiteindelijk is de kerk gesloopt en vervangen door woningbouw. De inventaris van de oude kerk werd verkocht aan een Amsterdamse antiquair. Van hem werd een groot deel van de goederen gekocht door Jan Lourens Jonker, kasteelheer van 'De Nederhorst'. Op 10 januari 1971 werd het kasteel door een brand grotendeels verwoest en is een groot deel van deze kunstschatten verloren gegaan. Een aantal voorwerpen doorstonden de brand en bevinden zich nu nog in het kasteel: een aantal zeventiende-eeuwse zilveren kandelaars, een luiklok, twee koperen zeventiende-eeuwse kandelaars, twee koperen zeventiende-eeuwse kandelaars met driezijdige voet, snijwerk van pelikaan met jongen door Henk Bakker (afkomstig van de communiebank).
Ook de kruiswegstaties van Antonius Brouwer werden verkocht aan de antiquair, maar het is onbekend waar deze uiteindelijk terecht zijn gekomen.

Orgels

Hoofdorgel

Het hoofdorgel is gebouwd in 1962 door Jos Vermeulen. Men maakte deels gebruik van het pijpwerk van het vorige orgel. Dit gaat terug op Gideon Thomas Bätz en dateerde van 1774.

Koororgel

Het koororgel is van firma Vermeulen te Alkmaar. Het is ongeveer in 1960 gebouwd.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur