Handelingen

Enkhuizen, Zuiderkerksteeg 1 - Zuider- of Sint Pancraskerk

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Zuider- of Sint Pancraskerk
Genootschap: PKN Protestantse Gemeente Enkhuizen
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Enkhuizen
Plaats: Enkhuizen
Adres: Zuiderkerksteeg 1
Postcode: 1601HJ
Inventarisatienummer: 05390
Jaar ingebruikname: 15e eeuw
Architect:
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 15268 (kerk); 15269 (toren)


Geschiedenis

Historische kerk met beeldbepalende toren.

Deze tweebeukige hallenkerk is gebouwd tussen 1423 en 1484. De aanbouw van de kruiskapel dateert uit 1516. Het gewelf is in 1485 beschilderd met 44 typologische voorstellingen over 1.300 m2. Dit zijn de oudste gewelfschilderingen van Nederland. Na eerste vanwege de Reformatie overgeschilderd te zijn geweest (1608), zijn ze begin 20ste eeuw weer tevoorschijn gehaald. Sinds 2006 is het gewelf verlicht. De 4 muurschilderingen (Joris, Christoffel, Cunera, Katharina en Brigida) zijn begin 2000 gerestaureerd. Het monumentale orgel dateert uit de 17e eeuw en is ooit bespeeld door J.P. Sweelink.

Totale casco restauratie uitgevoerd tussen 2001 en 2004.

De kerk is in gebruik voor de eredienst van de PKN-gemeente Enkhuizen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kerk

Zuiderkerk. Tweebeukige hallenkerk met aanbouwen: H. Kruiskapel noordzijde; portaal zuidzijde. Noordzijde: hek met pilasters en opzetstukken. Twee aanbouwen met verdieping en topgevel. Diakenkamer tegen de toren. Voormalige kosterswoning in noordoosthoek tussen koor en kruiskamer. Omheining van kerkhof met toegangshek tussen pijlers met vazen. Inwendig: houten tongewelf met beschildering, 1484; preekstoel met achterschot en klankbord. Doophek met zeven koperen blakers en twee kandelaars, lezenaar. Orgel in een hoofdkas uit 1622. H.H Freytag vervaardigde in 1799 een nieuw instrument met gebruikmaking van pijpwerk uit het vorige orgel. Voor de Hoofdkas plaatste Freytag een nieuw Rugwerk. Het Pedaal uit 1703 van J. Duijschot boven in de hoofdkas bleef bij de ombouw van 1799 gehandhaafd. Blok banken met gotische briefpanelen in ruggeschot. Herenbank met getoogde panelen. Weeshuisbank met klapleuning. Predikanten- en kerkmeestersbank. Acht koperen kronen en dertien kaarsenarmen. Tekstbord en aalmoezeniersbord. Noorder- en zuideringang met eiken deuren met omlijsting. Tochtportaal aan noordoostzijde. Omlijsting met pilasters van deur naar diakenskamer en toegang onder de toren. Twee houten epitafen, Brouwer 1635 en Blauhulck XVII. Zandstenen epitaaf Paludanus. Trap in aanbouw noordzijde. Kerkeraadskamer boven in deze aanbouw met schouw met schilderstukje en betimmering met wapens. Katoenen beschilderd behangsel. Eiken muurkastje. Twee psalmbordjes met stadswapen. Muurschilderingen tegen westelijke en noordermuur bij de restauratie ontdekt.

Toren

Zuiderkerkstoren. Bakstenen toren met houten lantaren. Klokkenstoel met gelui bestaande uit een klok van Geert van Wou, 1509, diam. 154,6 cm en een klok van François en Pieter Hemony, 1648, diam. 91,1 cm. Mechanisch torenuurwerk. Klokkenspel, bestaande uit een klok van G. van Wou, 1509; 20 klokken van Francois en/of Pieter Hemony; 1 klok van C. Fremy, 1697; 1 klok van C.Noorden/De Grave, 1701; 3 klokken van Van Bergen, 1936 en 26 moderne klokken. Trommelspeelwerk van Sprakel?, 1650.

opname 06-09-1998 © JvN

In de media

Uit; Noordhollands Dagblad 24 mei 2012

ENKHUIZEN - De monumentale Zuiderkerk in Enkhuizen staat een fikse verbouwing te wachten. In de Heilige Kruiskapel moet het nieuwe kerkcentrum komen. Eerst wordt het plan nog afgestemd met de gemeente, Oud Enkhuizen en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.

De verbouwing is nodig door de fusie van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk tot Protestantse Gemeente Enkhuizen. De officiële fusiedienst is op 1 juli, maar de twee gemeenten kerken al geruime tijd samen. Onlangs werd de gereformeerde Ontmoetingskerk in de Klopperstraat verkocht. In de Ontmoetingskerk waren veel zalen en ruimtes die in de Zuiderkerk ontbreken. Het nieuwe kerkcentrum moet dit probleem oplossen.

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur