Handelingen

Enkhuizen, Westerstraat 107 - Franciscus Xaverius

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Franciscus Xaverius
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Holland
Gemeente: Enkhuizen
Plaats: Enkhuizen
Adres: Westerstraat 107
Postcode: 1601AB
Inventarisatienummer:
Jaar ingebruikname: 1905
Architect: Molenaar, N.
Huidige bestemming: Buiten gebruik (2013)
Monument status: Rijksmonument 15145(inventaris);

Geschiedenis

Driebeukige, vrij sobere, neogotische kerk zonder transept met beeldbepalende toren, gebouwd in 1930. Gepleisterd interieur, voorzien van kruisribgewelven. Laat werk van architect Nicolaas Molenaar (1850-1930).

Diverse restauraties in de jaren 1950-1990.

Buiten gebruik als R.K. parochiekerk in 2013, wegens tamelijk plotseling geconstateerde bouwkundige gebreken en onveiligheid; met name de vloer zou niet goed zijn. Tijdelijk heeft men vieringen gehouden in de vlakbij gelegen Westerkerk, maar deze oplossing voldeed niet. De enorm grote Westerkerk was voor de R.K. kerkgangers veel te groot.

In 2015 is de voormalige openbare bibliotheek aan het Kwakerspad gekocht en door vrijwilligers van de parochie tot kerk verbouwd. In december 2015 is deze nieuwe St. Franciscus Xaveriuskerk in gebruik genomen.

De toekomst van het oude kerkgebouw is onduidelijk. Officieel is het kerkgebouw een Gemeentelijk monument.

Geschiedenis. Bron: http://xaverius.nl/index.php/parochie/kerkgebouw

Het kerkgebouw

De bouw:

De kerk is gebouwd in 1905 naar een ontwerp van Nic. Molenaar Sr.. De driebeukige basilicale kerk in laat Neo-Gothische stijl werd - zonder toren - gebouwd op dezelfde plaats waar tot dan een schuilkerk stond. Die schuilkerk werd bediend door leden van de orde der jezuïeten. Dit verklaart ook de naam van de parochie: St. Franciscus Xaverius, een van de grondleggers van de orde. De kerk werd in 1929 vergroot en van een toren voorzien door Nic. Molenaar jr. .

Onderdelen in de kerk

Mariakapel: (achterin rechts)

Koperen drieluik uit 1955, gemaakt door de fa. Kloosterman. In het middenpaneel bevindt zich een kopie van de icoon "Maria van Altijd Durende Bijstand". Moeder Maria draagt het kindje Jezus, dat verschrikt omhoog kijkt naar de engelen die zijn latere martelwerktuigen dragen. Van schrik laat het Jezuskind een sandaaltje van zijn voeten vallen. Deze kapel is een geschenk van de parochie ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de parochie.

Gedachtenisplaats voor overledenen: (rechterzijkant, voor)

Reliëf van eikenhout, in 1997 ontworpen en vervaardigd door de fa. Reudenroos te Lutjebroek. De jonge kunstenaars kregen als opdracht om een plaats te ontwerpen waar nabestaanden zouden kunnen rouwen en overledenen zouden voorleven. Het geheel verbeeldt de chaos die ontstaat na het wegvallen van een geliefde, gesymboliseerd door de golf. Tevens de hoop op een nieuwe toekomst, op leven dat sterker is dan de dood, gesymboliseerd door jonge twijgen. Ter nagedachtenis van overledenen, zijn in de takken kleine herinneringsblaadjes met namen aangebracht. In de nabijheid van de gedachtenisboom staat een lezenaar met gedenkboek. In dit boek staan alle sinds 1870 overleden parochianen ingeschreven.

Doopvont: (voorin, rechts)

Eikenhouten doopvont uit de Barok, vermoedelijk Zuid Nederlands. De linkerengel met het vlammende zwaard, verjaagt Adam en Eva uit het paradijs. Zij hebben zich laten verleiden door het kwaad (de slang). De rechter engel wijst hen erop dat ze de weg naar geluk terug kunnen vinden door Jezus te volgen in het delen en breken van liefde met anderen. Wanneer ze deze stap naar God willen zetten, kunnen ze zich als teken van bekering laten dopen met het water van de doopvont dat zich bevindt in het binnenste van de wereldbol.

Vloermozaïek (middenpad, voorin)

Kwartsmozaïek uit 1997, ontworpen door H. Van der Mee. De titel is: 'het geloof is als lopen over water". Er worden twee thema's uitgebeeld. Ten eerste dat geloof nooit gebaseerd is op vaste zekerheden, maar op de gelovige overtuiging dat het diepste geluk van mensen te vinden is waar mensen liefde en vriendschap met elkaar delen. Ten tweede dat je niet moet denken dat je alleen door eigen inspanning (door de "werken") tot God kunt komen. maar evenmin dat je alleen afhankelijk bent van Gods Liefde ( de "genade"). Rond dit theologische strijdpunt heeft jaren verdeeldheid geheerst tussen Rooms Katholieken en protestanten, zeker ook in deze stad. Daarom is dit mozaïek geplaatst onder de gewelfschildering.

Ramen absis: (midden, voor)

Glas in lood raampartij uit 1964, ontworpen door glazenier Cillekens uit Westwoud. De titel luidt "Kerk in beweging". Zowel in kerk als in maatschappij werden vanaf de 60-er jaren vele oude zekerheden aan het wankelen gebracht De ramen symboliseren niet alleen deze beweging, maar tevens de zoektocht naar het geheim van het leven.

Maria altaar: (voorin, links)

Het enige Neo-gotische altaar dat overgebleven is uit het bouwjaar van de kerk, vervaardigd door een Enkhuizer steenhouwer. Op het tabernakel-deurtje een plaquette met als voorstelling: "Het offer door Abraham".

Beelden:

Rechts van het altaar: Jesus afgebeeld als "Heilig hart". Links van het altaar de patroonheilige van de kerk: Franciscus Xaverius. Rechts boven het doopvont Gommarus, oude patroonheilige van de stad. Links boven Maria-altaar: Pancratius, oude patroonheilige van de stad.

Gewelfschildering (middenpad, travé van de kruising)

De schildering "De werken van Barmhartigheid" is gemaakt naar een ontwerp van de heer H. van der Mee. Hij is geboren op 19-10-1931 en was van beroep graficus. Hij kreeg als opdracht om het bijbelse verhaal "De werken van Barmhartigheid" zo'n vorm te geven dat de intentie ervan verstaan zou worden door hedendaagse mensen. Zelf wilde hij tegelijkertijd de diepere bijbelse wortels van het verhaal in zijn verbeelding laten meespreken.

Het lukte hem om dit levensverhaal binnen een tijdsbestek van 3 maanden te ontwerpen, te tekenen en te laten uitvoeren. Het ontwerp is in 15 dagen tijd uitgevoerd door Marcel Verhaag, geboren op 22 maart 1955, van beroep decoratieschilder. Hij is hierbij geassisteerd door Hans Koning, geboren 13 april 1970, eveneens decoratieschilder.

Ook in onze kerk worden er dromen van vrede en rechtvaardigheid hardop uitgesproken. Er wordt gelachen, gehuild, gezongen, verteld en gebeden, maar bovenal meegeleefd in woord en daad. Meegeleefd met elke mens die om een stevige arm, een luisterend oor, een inspirerend woord, een daad van verzet of materiele hulp vraagt. Wij hebben ervaren dat we door zo'n levenshouding van delen en breken met elkaar, de kern en het geheim van het leven op het spoor komen. Een geheim waaraan we de naam God gegeven hebben.

Via de in 1997 aangebrachte gewelfschildering, getiteld "De Werken van Barmhartigheid" hebben we een poging gedaan om deze ontdekkingsreis naar de kern van ons bestaan uit te beelden. De essentie van deze zin van ons leven staat heel treffend verwoord in een verhaal van Jezus, waarin hij mensen oproept om vanuit het hart te leven. Door voedsel te delen, door bronnen van levend water te slaan, door armen naar anderen uit te steken. Kortom door aan medemensen materiële en geestelijke bijstand te bieden, maakt hij duidelijk hoe je God kunt ontmoeten. Voor zo'n levenshouding willen wij u inspiratie bieden.

Kruisigingsschilderij (boven de ingang)

Paneel met de kruisiging van Christus. Aan weerszijden hangen de goede en de slechte moordenaar. Links en rechts van het kruis staan Maria en Johannes, terwijl Maria Magdalena de voet van het kruis omarmt Rechts staat Longius met andere soldaten en links wordt de kleding van Jesus verdobbeld.

Monumentomschrijving Rijksdienst

De kerk, die zelf niet op de lijst wordt geplaatst, bezit: een rijk gesneden doopvont in de vorm van een wereldbol met bijbehorende schilderijlijst en twee engelfiguren, XVIII.

Orgel

Men maakt gebruik van een elektronisch orgel, de boxen zijn geplaatst in de orgelkassen van het oorspronkelijke kerkorgel. Mitterreither bouwde in 1796 een orgel voor de parochiekerk in Enkhuizen. In 1890 is het orgel voorzien van nieuwe orgelkassen en overplaatst naar de nieuwe kerk. In 1917 is het orgel omgebouwd door firma Pels. Rond 1980 is het pijpwerk verkocht en sindsdien maakt men gebruik van een elektronisch orgel.

In de media

Uit Noordhollands Dagblad van 25 november 2013

De rooms-katholieken in Enkhuizen keren na vele eeuwen terug naar de Westerkerk. Noodgedwongen weliswaar, want de vloer van de eigen Franciscus Xaveriuskerk is te slecht geworden. ,,Het wordt nu gewoon gevaarlijk’’, aldus vicevoorzitter Ton Endhoven van het parochiebestuur.

  • Dit R.K. verblijf in de Westerkerk is van korte duur gebleken.

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur