Handelingen

Eindhoven, Kloosterdreef 31 - Petrus' Stoel te Antiochië

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Petrus' Stoel te Antiochië
Genootschap: Rooms Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Eindhoven
Plaats: Eindhoven
Adres: Kloosterdreef 31
Postcode: 5612CT
Inventarisatienummer: 07444
Jaar ingebruikname: 1876
Architect: Tulder, H.J. van (kerk); Kooken, L.J.P. (toren)
Huidige bestemming: kerk
Monument status: Rijksmonument 14653

Geschiedenis

Grote, georiënteerde neogotische kerk met hoge toren (76 m), de op 1 na hoogste kerktoren in Eindhoven (de hoogste kerktoren in Eindhoven is die van de St. Joriskerk, 87,5 m).

Gebouwd ter vervanging van de oude St. Petruskerk in Woensel, ten (nu in het) noorden van Eindhoven. Van die historische kerk bestaat nog "De Oude Toren".

Dit is één van de 4 grote Van Tulderkerken die in korte tijd in het Bisdom 's-Hertogenbosch zijn gebouwd, en qua interieur zijn geinspireerd door de Kathedrale Basiliek Sint Jan. De andere 3 zijn de O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen in Oss, de St. Jozefkerk in Tilburg (Heuvel) en de Maria Geboorte in Vlijmen.

Monumentomschrijving Rijksdienst

Kerk

St. Petrus. 1874-1876 door H.J. van Tulder. Toren tijdens de bouw in 1875 ingestort. Herbouw 1912-1913 door L.J.P. Kooken. Neogotische kruisbasiliek met bundelpijlers, traceringen boven de scheibogen en stenen kruisribgewelven. Over de kruising een stergewelf. Karakteristiek werk uit Van Tulders tweede periode, geïnspireerd op de St. Jan in 's-Hertogenbosch. Mechanisch torenuurwerk, B. Eijsbouts, 1938, elektrische opwinding.

De stad Eindhoven annexeerde in 1920 een vijftal omliggende dorpen: Gestel en Blaarthem, Stratum, Strijp, Tongelre en Woensel. Het zijn nu stadswijken van Eindhoven. Op Gestel na waren de vier andere oude kerkdorpen. Wat is er over de kerken van de oude dorpen bekend?

Woensel – Het dorp Woensel was het grootste dorp rond Eindhoven. Het is al heel oud. Woensel betekent eigenlijk Wodansel. Hier was oudtijds een offerplaats voor de Germaanse god Wodan. Het is ook de moederparochie van verschillende dorpen in de omgeving. Zelfs is het de moederparochie van de stad Eindhoven, die in 1232 stadsrechten kreeg. De oude parochiekerk van Woensel was gewijd aan de H. Petrus. De toren van deze oude kerk staat nog op het Oude Kerkhof. Aan die toren is een aula gebouwd. Een vervangende R.K. Petruskerk is verder naar het westen in 1875 gebouwd aan de Kloosterdreef 29.

Pastorie

PASTORIE bij de St. Petruskerk (Rijksmonument 518792). Gebouwd omstreeks 1910 met Neo-Gotische elementen. De pastorie ligt naast de kerk, aan de Kloosterdreef, op de hoek met de Pastoriestraat, een deel van de oude structuur in het stadsdeel Woensel. Een moderne aanbouw tegen de rechterzijgevel wordt bij de bescherming buiten beschouwing gelaten.

Omschrijving

Tweelaags pand op een rechthoekige plattegrond onder een zadeldak waarvan de nok evenwijdig aan de straat loopt. Aan weerszijden van het pand zijn in het verlengde van de hoofdmassa aanbouwen onder zadeldak geplaatst.

Deze zijn eveneens twee lagen hoog maar hebben een iets kleinere verdiepingshoogte. Aan de achterzijde sluiten haakse vleugels (ook twee lagen onder zadeldak) aan op deze aanbouwen.

Cultuur Historische Waardekaart

Pastorie

  • Bouwperiode: 1910
  • Bouwstijl: Traditionalisme
  • Gevels en Materialen: Baksteen. Hardstenen, aanzet- en sluitstenen. Middendeel met lager zijvleugels. Siermetselwerk in dakrand.
  • Vensters en Deuren: Kruiskozijnen. Bovenlichten glas-in-lood. Getogen koetsdeur.
  • Dak en Bedekking: Zadeldak, lei in maas en Rijndekking.
  • Tuin: Beuk in hof.

Orgel

Het orgel, met mooie neogotische orgelkas, is gebouwd door firma E.F. Walcker & Cie in 1897.

In de media

  • Uit Cobouw 21 november 2013

De parochie van de St. Petrus in Eindhoven heeft Stichting KIEN gevraagd een zogenaamde energieke restauratie op de kerk uit te voeren. KIEN gaat de parochie helpen op bouwfysisch en energetisch niveau door een optimaal klimaat én een optimaal lichtsysteem te ontwikkelen. Hierbij slaat KIEN de handen ineen met de Hansen hogeschool, de TU/e en Eindhovens trots Philips. De parochie staat door een terugloop in financiën en bezoekersaantallen steeds vaker en langer leeg. Tijdens incidenteel gebruik, bijvoorbeeld tijdens een eredienst als een huwelijk of begrafenis, wordt de kerk verwarmd. Deze plotse opwarming gaat samen met een verhoging van de luchtvochtigheid. Beide hebben een negatieve invloed op de bouwfysische staat van het monumentale gebouw en op de kunstwerken die zich in de kerk bevinden. De hoge luchtvochtigheid zorgt er bijvoorbeeld voor dat het lood van de glas-in-lood ramen oxideert en leidt bovenal tot een torenhoge energierekening.
(Bron:Cobouw)

  • Uit Dichtbij.nld.d. 9 juni 2015

"Op het einde van 1875 zou de kerk met zeer trotschen toren voor het gebruik der geloovigen opengesteld worden, doch op zondag den 12 September ’s morgens omtrent 8 uren zakte de toren door zijn eigen zwaarte in, en verpletterde in zijn val een gedeelte der kerk, terwijl de voltooide pastoreele woning, aan de zuidzijde staande, onbeschadigd bleef." Dat staat te lezen in een boekje dat werd uitgegeven na de restauratie van de huidige Sint Petruskerk. De Franse tijd (1795-1813) luidde de vrijheid van godsdienst in en leidde tot het katholieke opleving. Door de bevolkingstoename werden de aan de katholieken teruggeven kerken spoedig te klein, zodat ze uitgebreid of door nieuwe kerken werden vervangen. De huidige Sint Petruskerk aan de Kloosterdreef werd gebouwd na de sloop van de oude kerk uit 1815. De Sint Petruskerk is een neogotische kruisbasiliek ontworpen door H.J. van Tulder (1819-1903), een bekende Brabantse kerkenbouwer in deze periode. Hij bouwde in Eindhoven bijvoorbeeld ook de Sint Joriskerk in Stratum, en in Tilburg de bekende Sint Jozefkerk. In 1875, tijdens de bouw van de Sint Petruskerk, stortte de toren in. Pas in 1912 werd een nieuwe toren gebouwd, ontworpen door L.J.P. Kooken (1867-1940). Kooken is in Eindhoven geen onbekende architect. Hij bouwde onder meer de eerste woonhuizen in Philipsdorp, tal van gebouwen op het NRE-terrein en tal van kerken, kloosters en scholen.

Het Eindhovense Atelier Custers maakte de beelden bij de ingang van de Petruskerk. De vier evangelisten links en rechts van de hoofentree en erboven het beeld van de parochiepatroon Sint Petrus, die wordt geflankeerd door twee geknielde engelen.

Met deze wetenschap ben ik anders naar de kerk gaan kijken. Ik ging zoeken naar overeenkomsten en verschillen tussen de toren en het kerkgebouw. Immers, in het materiaalgebruik, de maatvoering en de vormgeving zijn er duidelijk overeenkomsten. De kerk vormt daardoor één geheel.

  • tekst: René Erven, Architectuurcentrum Eindhoven

Externe links

Afbeeldingen

Exterieur

Interieur