Handelingen

Eindhoven, Carmelitessenstraat 2 - Theresia

Uit Reliwiki


Bezig met het laden van de kaart...
Algemene gegevens
Naam kerk: Theresia
Genootschap: Rooms-Katholieke Kerk
Provincie: Noord-Brabant
Gemeente: Eindhoven
Plaats: Eindhoven
Adres: Carmelitessenstraat 2
Postcode: 5652EW
Inventarisatienummer: 07447
Jaar ingebruikname: 1928
Architect: Beek, M. van
Huidige bestemming: buiten gebruik
Monument status: Rijksmonument 518789

Geschiedenis

Zeer belangrijke interbellumkerk, met vele interessante details, met name grote, door Ch. Eyck beschilderde, koorwand.

Qua stijl vergelijkbaar met de H. Joannes Vianney in Eindhoven-Woensel (die in 2002 aan de eredienst is onttrokken), van dezelfde architect.

Onttrekking aan de R.K. eredienst per 13 januari 2013.

In 2015 in gebruik als opslagplaats van spullen voor vluchtelingen.

Er zijn ideeën tot plannen voor herinrichting van de kerk tot cultureel wijkcentrum.

  • 2017 Deze plannen blijken te ambitieus en financieel te riskant.

Monumentomschrijving Rijksdienst

R.K. Theresiakerk, driebeukige BASILIEK, gebouwd in 1927 naar een ontwerp van M. van Beek in Traditionalistische stijl met Expresionistische elementen.

De kerk ligt aan de Carmelitessenstraat, in het stadsdeel Strijp. Het gebouw is haaks op de straat geplaatst, in de zichtas van de Theresiastraat (T-splitsing).

Omschrijving

Driebeukige bakstenen kerk met een hoog en breed rechthoekig schip onder zadeldak. Ervoor ligt een iets lager gedeelte met een breed spitsboograam (corresponderend met de orgelgalerij uit het interieur) met bakstenen montants en een kruis in de geveltop. Daarvoor is een breed, lager, ingangsportaal onder lessenaarsdak aangebracht. Dit portaal is voorzien van drie spitsboogopeningen. Rechts van de ingangspartij is een hoge vierkante toren, zich piramidaal verjongend, onder een gebogen kegeldak geplaatst. Op de begane grond is hierin een spitsboograam aanwezig terwijl de schacht erboven grotendeels blind is (op enkele smalle lichtspleten na). Bovenaan dit gevelvlak is tegen elke zijde een groep van drie smalle spitsboogramen geplaatst. Direkt onder de galmgaten bevindt zich tegen elk van de vier zijden van de toren een wijzerplaat, horizontaal in de gevel onderscheiden door baksteenlijsten. Links van de ingangspartij is een blokvormige kapel onder een hoog kegeldak gebouwd. Op de begane grond is deze voorzien van brede spitsboogramen. De bovenste rand in het gevelvlak, afgescheiden door baksteenlijsten, heeft vierkante blindnissen.

De zijgevels zijn in traveeën verdeeld door lisenen, per travee is een breed spitsboograam met bakstenen montants aangebracht. Onder de goten is een doorlopende, horizontale baksteenlijst aangebracht.

De kerk heeft een iets lager koor met halfronde absis.

In het interieur wordt de ruimte overheerst door een breed middenschip en smalle zijbeuken, uitgevoerd in schoon metselwerk. Bakstenen kolommen hebben gemetselde lijstkapitelen waarop spitse scheibogen zijn geplaatst. In de zijbeuken zijn bakstenen graatgewelven aanwezig. Het middenschip heeft gebombeerde gewelven met gordelbogen ter plekke van de aansluiting van de lichtbeukramen met de steekkappen.

Een driedelige triomfboog op twee lage natuurstenen kolommen overspant de koortravee. De halfronde absis is voorzien van zijaltaren.

In het interieur zijn geschilderde voorstellingen aangebracht. Boven de triomfboog bevindt zich een afbeelding van H.Theresia, knielend voor Maria (Charles Eyck, 1942), daarnaast is een schildering van evangelistensymbolen in de kerk aanwezig (Ch. Eyck) en in de sacristie zijn schilderingen van geboorte en verrijzenis zichtbaar (1943).

Tot de inventaris behoren onder andere het hoogaltaar met kruisgroep in marmer en koper (1928), altaren van Theresia, Maria en Jozef en communiebank, alle van Jorna (smeedwerk, Eindhoven).

Waardering

De kerk van de H. Theresia is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de volkskerk in het interbellum. Het gebouw heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering met toepassing van expressieve spitsbogen en is tevens van belang als voorbeeld van het werk van de architect Van Beek. Het is van kunsthistorisch belang door schilderingen van Ch. Eyck. Het heeft ensemblewaarden vanwege de markante silhouetwerking als middelpunt van een arbeiderswijk. Het is gaaf bewaard gebleven.

In de media

Uit Limburger Koerier, 8 Juni 1933.

Kerk-orgel te Eindhoven. Gebouwd door fa. L. Verschueren Heythuizen.

Ter gelegenheid van het zilveren priesterfeest van den Z.E. Heer A.W. Mooren, pastoor der St. Theresia-parochle te Eindhoven, bieden de parochianen aan hun herder als blijk van erkentelijkheid een nieuw kerk-orgel aan. Dit orgel werd gebouwd door de firma L. Verschueren, Heythuizen; als adviseur trad op de Z.E.Z.Gel. Heer dr. Kerssemakers van het Seminarie te St. Michielsgestel. Het orgel is gebouwd naar het electrisch-pneumatisch systeem. De koppelingen zijn ingebouwd in een relais-kast, welke afzonderlijk staat in een zijkamer van het koor. Hier is ook ondergebracht de blaasbalk met ventilator en dynamo. De wlndvoorziening geschiedt door een electrischen ventilator, terwijl voor zwakstroom een Meidinger-omvormer is geplaatst. De windladen zijn gebouwd naar het pneumatisch kegellade-systeem met electrische voor-relais. 't Orgel is zoo ingericht, dat ten allen tijde een tweede speeltafel kan bijgeplaatst worden onder in de kerk, met het oog op den volkszang. In het orgel staan 1162 pijpen. De dispositie ls: manuaal I, 56 tonen; manuaal II, 68 tonen; pedaal, 30 tonen; nevenregisters, drukknoppen, trede zwelkast, trede gen. cresc, tremolo II man. 't Orgel is geheel Nederlandsch fabrikaat. Het wordt Zaterdagavond a.s. ingespeeld door dhr. P. van Maris, organist der St. Trudo-parochie te Eindhoven.

Afbeeldingen